Lichtlijnig

Tag: Woudagemaal

Sluis 1 en de weg van ’t water

by on jan.10, 2013, under bouwwerken, Fryslân, landschap, weerbeeld

Nog even een foto van de sluis en de sluiswachterswoning vanaf het plekje aan de westkant van Sluis I in de Tjonger bij Nieuwehorne (kaartje Google Maps), waar we gisteren waren gebleven, daarna neem ik jullie via de bypass mee terug naar de andere kant van het sluiscomplex …

De foto’s spreken eigenlijk voor zich en behoeven weinig toelichting, dat geeft mij mooi de gelegenheid om antwoord te geven op een vraag die Marylou, ook wel bekend als Natuurfreak, gisteravond stelde. Bij het zien van al dat stromende en bruisende water in de bypass bij de sluis merkte Marylou op: “Aan waterwegen en sluisjes hebben jullie geen nood. Mooi om naar te kijken op je foto’s Jan. Maar als het blijft regenen waar moet dan al dat water naar toe?”

Alle water dat in Fryslân terecht komt, ongeacht of dat nu regenwater is of water dat afkomstig is van hoger gelegen gebieden in Drenthe, komt uiteindelijk via natuurlijke stroming of bemaling terecht op de Friese boezem. Daartoe staan er in Fryslân enkele honderden gemalen die het water afvoeren naar de Friese boezem. Die Friese boezem is een aaneengesloten stelsel van meren, kanalen en kleinere vaarten in Fryslân en is gelegen tussen Lemmer in het zuidwesten en Dokkumer Nieuwe Zijlen in het noordoosten van de provincie. Het gebied zit ingeklemd tussen het IJsselmeer, de Waddenzee en het Lauwersmeer. De oppervlakte van de Friese boezem is ca. 15.000 hectare. Er wordt door het Wetterskip Fryslân naar gestreefd om het peil op de Friese boezem gedurende het gehele jaar is op -0,52 m N.A.P. houden …

Om de waterstand op peil te houden, wordt het water uiteindelijk afgevoerd naar het IJsselmeer en de Waddenzee. Eeuwenlang werd het overtollige Friese boezemwater afgevoerd met windmolens en door het openen van de sluizen naar de Zuiderzee en de Waddenzee. In de loop van de 19e eeuw werd het afvoeren van het water steeds problematischer door het dalen van de veengrond. De bouw van het ir. Wouda stoomgemaal bij Lemmer was een grote sprong voorwaarts voor de waterbeheersing in onze waterrijke provincie …

Tegenwoordig zijn het J.L. Hooglandgemaal bij Stavoren en de R.J. Cleveringsluizen bij Lauwersoog belangrijk voor het afvoeren van het water. Tot de bouw van het Hooglandgemaal in 1966 werd het water door het stoomgemaal Woudagemaal op het IJsselmeer geloosd. Het Woudagemaal wordt nu nog slechts ingezet bij zeer hoge waterstanden van de Friese boezem. Zowel begin januari als eind december 2012 is het Woudagemaal enige dagen onder stoom geweest om het overtollige water af te voeren, omdat de moderne gemalen bij extreem hoog water onvoldoende capaciteit hebben om Fryslân droog te houden. In tijden van grote droogte kan er vanuit het IJsselmeer water worden binnen gelaten om de Friese boezem op peil te houden …

Met het oog op steeds vaker voorkomende extreme situaties met hoog water heeft het Wetterskip Fryslân een aantal polders zo ingericht dat ze als extra waterberging kunnen dienen. Als het water niet snel genoeg kan worden afgevoerd naar IJsselmeer of Waddenzee, kunnen deze polders tijdelijk onder water worden gezet om wateroverlast in bewoonde gebieden te voorkomen. In januari 2012 zijn enkele van deze zogenaamde retentiepolders voor het eerst onder water gezet. Op 7 januari 2012 heb ik verslag gedaan van het onder water zetten van de retentiepolder It Eilân ten westen van Drachten …

Andere maatregelen die momenteel worden genomen om Fryslân droog te houden, zijn o.a. de bouw van nieuwe en de vervanging van oude gemalen. Daarnaast wordt al een paar jaar op diverse plaatsen in de provincie gewerkt aan het verhogen van de kaden en dijken om te voorkomen dat het water op ongewilde plaatsen de polder in stroomt. Om ook op langere termijn de veiligheid in Fryslân en Groningen te kunnen garanderen, wordt al jaren gesproken over de bouw van een nieuw gemaal bij Lauwersoog. Voorlopig is de financiering daarvan echter nog niet rond …

Hopelijk heb ik je vraag hiermee naar tevredenheid beantwoordt, Marylou. En zo niet … (vervolg)vragen staat vrij. 🙂

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , more...

Het Woudagemaal in actie

by on jan.05, 2012, under Fryslân, landschap, video, weerbeeld

Gistermiddag heb ik tussen twee stormen door even een rondje gereden in de buurt van Oudega en Earnewâld. Op steeds meer weilanden ontstaan kleine meertjes, omdat het water niet meer weg kan uit de greppels. De grond is compleet verzadigd en afvoeren van het water wordt steeds moeilijker vanwege de hoge waterstand. Bij Earnewâld was een groep ganzen op zoek naar een droog stukje grond …

Bij de Hooidammen treedt de Wijde Ee langzaam maar zeker verder buiten zijn oevers …

Bij de picknicktafels aan de Wijde Ee is het slecht picknicken momenteel …

Al dat water moet ergens naar toe en dat valt op dit moment niet mee. Normaal gesproken wordt er veel water afgevoerd naar het Lauwersmeer en van daar gaat het via spuisluizen naar de Waddenzee. Omdat het water in de Waddenzee momenteel hoog wordt opgestuwd, kan er niet gespuid worden …

Hoewel er de laatste jaren hard is gewerkt om de dijken en kaden op verschillende plaatsen in de provincie te verhogen, stroomt het water momenteel op meerdere plaatsen over kaden de polders in. Het waterpeil in de Friese boezem is gestegen tot boven NAP. terwijl het normaal ca. 30 cm onder NAP staat. Om het waterpeil op de Friese boezem niet nog meer te laten oplopen laat het Wetterskip Fryslân verschillende polders, zoals de retentiepolder It Eilan-Oost  onder water lopen. Daarnaast draaien alle gemalen, inclusief het Woudagemaal bij Lemmer volop. ’s Werelds grootste stoomgemaal pompt daar iedere minuut 4,5 miljoen liter water naar het IJsselmeer …

Het Woudagemaal, dat op de Werelderfgoed lijst staat, ontpopte zich de afgelopen dagen als een grote publiekstrekker. Gisteren kwamen er 2.500 bezoekers op het gemaal af. Om alle bezoekers de kans te geven een rondleiding te maken, zag de directie van het gemaal en het bezoekerscentrum zich halverwege de middag genoodzaakt om de deuren tijdelijk te sluiten. Het is mij in maart 2006 gelukt om me ongezien aan de groep te onttrekken, waardoor ik wat meer rust had om foto’s te maken, dat zal dezer dagen vast niet meer lukken …

Gisteravond herinnerde ik me ineens dat ik in 2006 niet alleen een uitgebreide fotoserie van het gemaal heb gemaakt, maar ook een 3:27 min. durend filmpje onder de titel “Woudagemaal – Stoomkathedraal”. Het voordeel van video is, dat je er beweging en geluid bij hebt, en dat is zeker bij dit prachtige stoomgemaal een grote meerwaarde. Je ziet de zuigerstangen heen en weer dansen, je hoort stampen en tikken van de machines, en je ziet hoe de mannen van Wetterskip Fryslân voortdurend met oliekannen, -spuiten en -kwasten in de weer zijn om alles soepel te laten draaien …

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , , , , , , more...

Weerspiegeld gemaal

by on apr.16, 2011, under bouwwerken, landschap

De foto’s die ik hier gisteren publiceerde, heb ik donderdag gemaakt tijdens een heuse ontdekkingstocht door de Kop van Overijssel en Flevoland met mijn fotomaatje. Jetske is intussen al veel verder met haar verslag van deze tocht. Dat tempo kan ik niet bijhouden. Ik laat vandaag nog wat foto’s zien van de eerste tussenstop bij het Stroïnkgemaal, dat aan de voormalige Zuiderzeedijk tussen Vollenhove en Blokzijl staat (kaart Google Maps) …

Het Stroïnkgemaal werd in 1919 gebouwd in opdracht van het waterschap Vollenhove, als hoofdstoomgemaal van Noord-west-Overijssel. Het gemaal werd op 9 juni 1920 officieel in gebruik genomen met twee Jaffa centrifugaalpompen. Vanwege het kostenaspect werd gekozen voor stoombemaling, hoewel elders in het land op veel plaatsen al elektrische gemalen werden gebouwd …

Daarmee is het Stroïnkgemaal evenoud als het ir. D.F. Woudagemaal bij Lemmer. Dit gemaal werd officieel geopend op 7 okt 1920 door koningin Wilhelmina. Het grootste verschil zit erin, dat het Woudagemaal op dit moment nog steeds het grootste, nog in bedrijf zijnde, stoomgemaal ter wereld is …

De stoommaachines van het Stroïnkgemaal werden in 1962 vervangen door dieselmotoren. De karakteristieke, 50 meter hoge schoorsteen deed geen dienst meer en werd in 1980 helaas gesloopt. Ook de dieselmotoren zijn op hun beurt inmiddels weer vervangen door moderne elektromotoren. Tussen 2000 en 2008 is het gemaal opgeknapt, en zijn de machines gereviseerd. In 1997 werd het gemaal op de rijksmonumentenlijst geplaatst …

Het Woudagemaal bij Lemmer verkeert nog steeds in originele staat. Ten tijde van overvloedige regenval wordt het Woudagemaal nog steeds onder stoom gebracht om ervoor te zorgen, dat we in Fryslân droge voeten houden …

Omdat stoomtechniek geen onderdeel meer uitmaakt van het reguliere onderwijs, wordt het Woudagemaal minimaal tweemaal per jaar onder stoom gebracht, omdat de medewerkers van Waterschap Frsylân de fijne kneepjes van het stoomvak alleen in de praktijk kunnen leren. Ik kan de liefhebbers van stoomtechniek een bezoekje aan het Woudagemaal ten zeerste aanbevelen. Op de website wordt aangekondigd wanneer het gemaal weer gaat draaien …

Het watergemaal Stroïnk ontleent zijn schoonheid vooral aan de prachtige weerspiegelingen in de waterpartij voor het gebouw. Dat is dan ook de belangrijkste reden waarom ik dit gemaal vandaag nog eens onder de aandacht breng …

Leave a Comment :, , , , , , , , , , more...

Zoekt u iets?

Gebruik het zoekveld om de site te doorzoeken:

Nog niet gevonden wat u zocht? Schrijf een reactie bij een bericht of neem contact op via de e-mail!