Lichtlijnig

Tag: Wetterskip Fryslân

Sluis 1 en de weg van ’t water

by on jan.10, 2013, under bouwwerken, Fryslân, landschap, weerbeeld

Nog even een foto van de sluis en de sluiswachterswoning vanaf het plekje aan de westkant van Sluis I in de Tjonger bij Nieuwehorne (kaartje Google Maps), waar we gisteren waren gebleven, daarna neem ik jullie via de bypass mee terug naar de andere kant van het sluiscomplex …

De foto’s spreken eigenlijk voor zich en behoeven weinig toelichting, dat geeft mij mooi de gelegenheid om antwoord te geven op een vraag die Marylou, ook wel bekend als Natuurfreak, gisteravond stelde. Bij het zien van al dat stromende en bruisende water in de bypass bij de sluis merkte Marylou op: “Aan waterwegen en sluisjes hebben jullie geen nood. Mooi om naar te kijken op je foto’s Jan. Maar als het blijft regenen waar moet dan al dat water naar toe?”

Alle water dat in Fryslân terecht komt, ongeacht of dat nu regenwater is of water dat afkomstig is van hoger gelegen gebieden in Drenthe, komt uiteindelijk via natuurlijke stroming of bemaling terecht op de Friese boezem. Daartoe staan er in Fryslân enkele honderden gemalen die het water afvoeren naar de Friese boezem. Die Friese boezem is een aaneengesloten stelsel van meren, kanalen en kleinere vaarten in Fryslân en is gelegen tussen Lemmer in het zuidwesten en Dokkumer Nieuwe Zijlen in het noordoosten van de provincie. Het gebied zit ingeklemd tussen het IJsselmeer, de Waddenzee en het Lauwersmeer. De oppervlakte van de Friese boezem is ca. 15.000 hectare. Er wordt door het Wetterskip Fryslân naar gestreefd om het peil op de Friese boezem gedurende het gehele jaar is op -0,52 m N.A.P. houden …

Om de waterstand op peil te houden, wordt het water uiteindelijk afgevoerd naar het IJsselmeer en de Waddenzee. Eeuwenlang werd het overtollige Friese boezemwater afgevoerd met windmolens en door het openen van de sluizen naar de Zuiderzee en de Waddenzee. In de loop van de 19e eeuw werd het afvoeren van het water steeds problematischer door het dalen van de veengrond. De bouw van het ir. Wouda stoomgemaal bij Lemmer was een grote sprong voorwaarts voor de waterbeheersing in onze waterrijke provincie …

Tegenwoordig zijn het J.L. Hooglandgemaal bij Stavoren en de R.J. Cleveringsluizen bij Lauwersoog belangrijk voor het afvoeren van het water. Tot de bouw van het Hooglandgemaal in 1966 werd het water door het stoomgemaal Woudagemaal op het IJsselmeer geloosd. Het Woudagemaal wordt nu nog slechts ingezet bij zeer hoge waterstanden van de Friese boezem. Zowel begin januari als eind december 2012 is het Woudagemaal enige dagen onder stoom geweest om het overtollige water af te voeren, omdat de moderne gemalen bij extreem hoog water onvoldoende capaciteit hebben om Fryslân droog te houden. In tijden van grote droogte kan er vanuit het IJsselmeer water worden binnen gelaten om de Friese boezem op peil te houden …

Met het oog op steeds vaker voorkomende extreme situaties met hoog water heeft het Wetterskip Fryslân een aantal polders zo ingericht dat ze als extra waterberging kunnen dienen. Als het water niet snel genoeg kan worden afgevoerd naar IJsselmeer of Waddenzee, kunnen deze polders tijdelijk onder water worden gezet om wateroverlast in bewoonde gebieden te voorkomen. In januari 2012 zijn enkele van deze zogenaamde retentiepolders voor het eerst onder water gezet. Op 7 januari 2012 heb ik verslag gedaan van het onder water zetten van de retentiepolder It Eilân ten westen van Drachten …

Andere maatregelen die momenteel worden genomen om Fryslân droog te houden, zijn o.a. de bouw van nieuwe en de vervanging van oude gemalen. Daarnaast wordt al een paar jaar op diverse plaatsen in de provincie gewerkt aan het verhogen van de kaden en dijken om te voorkomen dat het water op ongewilde plaatsen de polder in stroomt. Om ook op langere termijn de veiligheid in Fryslân en Groningen te kunnen garanderen, wordt al jaren gesproken over de bouw van een nieuw gemaal bij Lauwersoog. Voorlopig is de financiering daarvan echter nog niet rond …

Hopelijk heb ik je vraag hiermee naar tevredenheid beantwoordt, Marylou. En zo niet … (vervolg)vragen staat vrij. 🙂

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , more...

It Eilân onder water

by on jan.07, 2012, under Fryslân, landschap, weerbeeld

Donderdag rond het middaguur werd door Wetterskip Fryslân het besluit genomen om It Eilân-Oost en een tweede retentiepolder onder water te zetten. Retentiepolders zijn gebieden aan de boezem, die ingericht zijn om op gecontroleerde wijze oppervlaktewater in te laten en om dit water tijdelijk te bergen. Om overstromingen in bewoonde gebieden te voorkomen worden deze polders ingezet bij hoge boezemwaterstanden …

Voor mijn fotomaatje en mij was dat aanleiding om donderdagmiddag even een kijkje te nemen op It Eilân. Terwijl we daar waren, zagen we in de verte een groepje mensen bij het waterinlaatkunstwerk van Fryslân’s eerste retentiepolder. Waarschijnlijk waren medewerkers van het waterschap op dat moment bezig om de waterinlaat open te zetten. We hebben nog even overwogen om daar te gaan kijken hoe het water de polder in zou stromen, maar de naderende bui weerhield ons van dat plan. En dat was achteraf bekeken maar goed ook …

Ik heb wel een filmpje gevonden, waarop te zien is hoe het water donderdagmiddag de polder in stroomde:

Omdat het volgens het waterschap naar schatting 24 uur zou duren, voordat de polder gevuld zou zijn met water, ben ik vrijdagmiddag opnieuw naar It Eilân gereden. Hieronder volgt een aantal foto’s waarop de verschillen tussen de donderdag en de vrijdag te zien zijn vanaf ongeveer dezelfde standpunten …

Donderdagmiddag, 14:04 uur:

Vrijdagmiddag, 13:55 uur:

Donderdagmiddag, 14:05 uur:

Vrijdagmiddag, 14:00 uur:

Donderdagmiddag, 14:12 uur:

Vrijdagmiddag, 14:11 uur:

Ik ben begonnen met een kaartje, en ik eindig ermee. Het gebied met de gele rand is de retentiepolder It Eilân-Oost, het gebied met de blauwe rand is de polder De Burd. Bij de Burd is donderdag een dijk doorgebroken, over een lengte van 200 meter stroomde water de polder in. Bewoners van het gebied hebben vervolgens het dringende advies gekregen om de polder te verlaten.

De waterstand in Fryslân blijft tot na het weekend gevaarlijk hoog, omdat er nog steeds niet afgestroomd kan worden naar de Waddenzee. De drie retentiepolders (It Eilân-Oost, de Soestpolder bij Burgum en een zandwinpunt bij Mildam) doen intussen hun werk, aldus het waterschap. Mede door inzet van It Eilân East als retentiegebied is het waterpeil op de boezem bij Grou met 2 centimeter gezakt, en dat kan net genoeg zijn om de grootste druk van de dijken en kaden af te halen …

De actuele stand van zaken is, dat het waterpeil van de Friese boezem is gezakt naar -34 NAP. Het streefpeil is -52 NAP, dus de situatie is nog steeds spannend. Zaterdagochtend zijn 100 medewerkers van Wetterskip Fryslân en collegawaterschappen uit heel Nederland het gebied in getrokken om herstelwerk aan de kades te doen.

Vrijdag 6 januari is 700 kilometer kade geïnspecteerd op verweking. Een kade die verweekt is, is verzadigd met water en moet gesteund worden door zand aan te brengen aan de voet. Dit gebeurt met kranen. De verwachting is dat de meeste herstelwerkzaamheden vandaag worden afgerond. Wat vandaag niet klaar komt, wordt zondag aangepakt.

Medewerkers van waterschappen uit heel Nederland zijn gisteren en vandaag naar Fryslân afgereisd om Wetterskip Fryslân te helpen bij het inspecteren van de kades. De hulp komt van de waterschappen Scheldestromen, Zuiderzeeland, Rijnland, Delfland, Aa en Maas, , Rivierenland, Rijn en IJssel, Schieland en de Krimpenerwaard, Stichtse Rijnland en Waternet.

Hulde voor al die noeste werkers!

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , , , more...

Buffels in de wei

by on okt.26, 2011, under dieren, Fryslân, landschap, natuur

De mannen met de helicopter en de plaats waar in de wei gewerkt wordt, waarvan ik hier gisteren en eergisteren wat foto’s liet zien, bevonden zich aan de zuidzijde van het riviertje de Tjonger. Toen ik enige tijd later mijn weg vervolgde via de Tjongervallei, trof ik ook aan de noordzijde een niet alledaags tafereel aan …

In een weiland liep een kudde buffels, waarvan er vorige week nog eentje het regionale nieuws haalde. Speels, lenig en avontuurlijk als ze zijn, was het een paar buffels in de nacht van dinsdag op woensdag gelukt om zich onder het schrikdraad door te werken en aan de wandel te gaan …

Een 54-jarige inwoonster van Oudehorne zag ’s ochtends in alle vroegte in de duisternis te laat dat er een losgebroken buffel op de weg liep en reed tegen het dier aan, meldde de politie vorige week woensdag. De auto liep schade aan de voorzijde op, de buffel kwam er met enkele schrammen vanaf, aldus de eigenaar van het dier …

Het lijken me overigens net als koeien vriendelijke en goedaardige dieren. Met hun naar achteren gerichte horens lijken ze weinig kwaads in de zin te hebben, en ze zijn net zo nieuwsgierig als pinken …

Zodra een paar van de buffels zaterdagmiddag in de gaten hadden, dat er iemand in de berm stond te fotograferen, kwam het hele gezelschap al snel in volle draf op me af …

Het duurde dan ook niet lang of bijna de hele kudde stond samengedromd voor me. Het was maar goed dat er een sloot tussen mij en het weiland lag, anders had ik waarschijnlijk heel wat natte neuzen tegen de camera gehad … 😉

De buffelhouderij is in Fryslân overigens een relatief nieuwe tak in de veehouderij. De buffelmelk wordt in Zevenaar verwerkt tot mozzarella, een van oorsprong Italiaanse zachte kaassoort, die onder andere wordt gebruikt als pizzabeleg.

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , , , , , more...

Weerbeeld juni 2011

by on jul.30, 2011, under weerbeeld, weercijfers

Vanmorgen realiseerde ik me ineens dat ik mijn weercijfertjes over de maand juni nog niet eens heb gepubliceerd, terwijl ik al bijna toe ben aan het overzicht van juli. Dat moet er dan eerst nog maar even tussendoor …

Tijdens de eerste junidagen werd het mooie weer dat zo kenmerkend was voor het voorjaar van 2011 voortgezet. Wij hadden dan ook het geluk om op 7 juni nog een heerlijk zonnige dag op het strand van Terschelling te mogen beleven. Daarna sloeg het weer om en kregen we te maken met wisselvallig zomerweer. Met een gemiddelde temperatuur van 15,4 ºC tegen normaal over de periode 1971-2000 ca. 14,4 ºC, viel juni in ons tuintje toch nog warm uit. Ik heb 10 warme dagen (maximumtemperatuur 20,0 °C of hoger) en 2 zomerse dag (maximumtemperatuur 25,0 °C of hoger) kunnen noteren, normaal zijn dat er respectievelijk 11 en 3. Op 28 juni heb ik met 31,2 ºC de enige tropische dag kunnen noteren …

De tropische warmte werd in de avonduren verdreven door zware regen- en onweersbuien, die op diverse plaatsen in het land schade en overlast veroorzaakten. Het KNMI meldde dat er in Herwijnen 100 mm viel, waarvan 79 mm in een uur. Een dergelijke neerslaghoeveelheid wordt op een willekeurige plaats in ons land minder dan eens per honderd jaar overschreden. Vught werd getroffen door een downburst die enorme schade veroorzaakte. Nabij Kaatsheuvel werd een windhoos waargenomen. Lokaal viel hagel met een diameter van 3 cm. In totaal registreerde het KNMI die dag 75.000 bliksemontladingen. De buien hadden bij ons hun lading inmiddels grotendeels verloren, meer dan 5 mm viel er die dag niet …

We kwamen er hier overigens toch al goed vanaf met de neerslag in juni. Gemiddeld viel over het land 96 mm neerslag tegen 68 mm normaal. Bij het KNMI in de Bilt werd 114 mm afgetapt tegen normaal over de periode 1971-2000 ca 72 mm. De meeste neerslag werd in de Betuwe afgetapt, het al eerder genoemde KNMI-station Herwijnen kwam uit op 156 mm. In ons tuintje viel in juni 76 mm, vrijwel gelijk aan het langjarig gemiddelde van 71 mm …

Leave a Comment :, , , , , , , , , , more...

Retentiepolder It Eilân

by on dec.13, 2010, under Fryslân, landschap

Terwijl ik mijn weg over het Kuierpaad op It Eilân vervolgde, begon me na verloop van tijd het gevoel te bekruipen dat er iets niet helemaal goed ging …

Aangekomen bij de picknicktafel bij de drie bomen stond ik inderdaad voor een probleem: een brede vaart versperde me de weg naar de molen. Blijkbaar had ik van het Kuierpaad linksaf moeten slaan om elders een bruggetje te nemen, want de molen staat niet op het oostelijk, maar op het westelijke deel van It Eilân. Er lag weliswaar nog een laagje ijs op de vaart, maar het leek me niet wijs om de draagkracht daarvan te testen …

Het was duidelijk dat ik de molen vandaag niet zou bereiken, want de omweg die ik daarvoor vanaf dit punt zou moeten maken, was wat teveel van het goede voor mijn benen. Dat stelt me wel in de gelegenheid om op dit moment het een en ander te vertellen over It Eilân. Op It Eilân, dat beheert wordt door It Fryske Gea – de provinciale vereniging voor natuurbescherming in Fryslân – wordt niet meer geboerd. Het oostelijk deel van It Eilan is ongeveer 88 hectare groot en is in ’t kader van de herinrichting ingericht als natuurgebied. Het combineert de functie van weidevogelbroedgebied in het voorjaar en fouragegebied voor ganzen in de winter.

Ook in Fryslân wordt hard gewerkt om in de pas te blijven met de klimaatverandering. Om ervoor te zorgen dat we in tijden van grote hoeveelheden neerslag droge voeten houden, heeft Wetterskip Fryslân ongeveer 920 poldergemalen, drie zeegemalen (waaronder het beroemde Woudagemaal), twee boezemgemalen en bijna 4.000 stuwen tot zijn beschikking. Voor het transport van water heeft Wetterskip Fryslân zo’n 5.000 km hoofdwatergang in beheer. Daarnaast is er een stelsel van ongeveer 20.000 km schouwsloten dat door eigenaren van aanliggende percelen wordt onderhouden.

Het oostelijk deed van It Eilan is de eerste retentiepolder in de provincie Fryslân. Dit is een gebied aan de boezem (het stelsel van met elkaar in open verbinding staande meren, vaarten, kanalen en sloten) dat er voor is ingericht om op gecontroleerde wijze overtollig boezemwater in te laten. Het is de bedoeling dat in Fryslân voor 2030 in totaal 700 ha wordt ingericht als retentiepolder …

Bij wateroverlast kan er ongeveer 500.000 kubieke meter water worden geborgen, dat binnen 24 uur via een waterinlaatkunstwerk (1) in de polder loopt. Om het water binnen het bergingsgebied te houden, is een nieuwe winterkade van ongeveer 1.500 meter aangelegd. Als de wateroverlast afneemt kan het water via een uitlaatkunstwerk (2) weer afstromen naar de winterpolder, waarna het kan worden teruggepompt naar de Friese boezem …

Van die in- en uitlaatkunstwerken (zie foto boven) is weinig te zien, omdat ze zijn weggewerkt in de winterkade en omdat het zicht op de lagere delen wordt ontnomen door riet en water. Vanaf het inlaatkunstwerk heb je een mooi zicht over de polder …

Om het verhaal van de bijna 115 jaar oude ‘De Roek’ – de grootste spinnekopmolen van Fryslân – te vertellen, zal ik nog wel eens op herhaling moeten. Ik weet nu in elk geval waar ik langs moet om bij de molen te komen. Of het zal lukken om de molen tegen die tijd te bereiken is nog maar de vraag, want het is nog een flink stuk lopen, en ik geloof niet dat er een mooi geëffend Kuierpaad naar toe loopt. Voor nu was het mooi geweest. Nog even een blik op het uitlaatkunstwerk …

En dan terug over het Kuierpaad, langs de boerderij …

En tot slot over de tijdelijke brug terug naar de auto …

Leave a Comment :, , , , , , , more...

Zoekt u iets?

Gebruik het zoekveld om de site te doorzoeken:

Nog niet gevonden wat u zocht? Schrijf een reactie bij een bericht of neem contact op via de e-mail!