Lichtlijnig

Tag: Friese waterlinie

De Blessebrugschans

by on jun.01, 2014, under bouwwerken, Fryslân, landschap

De picknicktafel die ik hier gisteren liet zien, biedt een mooi uitzicht over de Lindevallei. De Linde is een riviertje in de gemeente Weststellingwerf in het zuiden van Fryslân. Tussen het meertje Het Wijde en het dorp Slijkenburg vormt ze de natuurlijke grens tussen Overijssel en Fryslân …





Omdat we nog maar pas onderweg waren en de koffie nog maar net achter de knopen hadden, zijn we niet aan die picknicktafel gaan zitten. Eerst moest er gewandeld en gefotografeerd worden, dat besloten we te doen bij de Blessebrugschans, die hier onlangs opnieuw is aangelegd op de oever van de Linde …





De geschiedenis van de Blessebrugschans is ter plekke te lezen op een paar geïllustreerde informatieborden. De tekst van één van die borden heb ik overgenomen om het verhaal hieronder weer te geven …





De Blessebrugschans, gelegen tussen Wolvega en Steenwijk, maakte in de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) deel uit van de verdedigingslinie die Fryslân moest beschermen tegen mogelijke invallen van de Spanjaarden. De Fries-Groningse Waterlinie liep van de Zuiderzee, via Linde en Kuinder door Groningen naar De Dollard …





Door het onder water zetten van aaneengesloten stukken land waren relatief weinig soldaten nodig om een groot gebied te beschermen. Alleen de inlaatplekken moesten met schansen of forten worden versterkt. De schansen in het oosten van het land staan niet allemaal aan het water, maar op strategische plekken om belangrijke zandruggen af te sluiten die als wegen door het veen dienden … De verwachte aanval op Fryslân bleef echter uit. De Blessebrugschans behoefde verdedigend geen dienst te doen …





Een kleine eeuw later was Fryslân opnieuw het doelwit. De Bisschop van Munster – Christoph Bernhard Freiherr von Galen, in de volksmond beter bekend als Bommen Berend – had zijn zinnen gezet op het veroveren van de gewesten Fryslân en Groningen. Tezamen met Engeland, Frankrijk en de aartsbisschop van Keulen, had hij in 1672 de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, de oorlog verklaard. Het gehele gebied rond De Lende en De Kuunder of Tsjonger werd weer in staat van verdediging gebracht …





De oude schansen werden, voor zover nog aanwezig hersteld of opnieuw opgeworpen, zo ook de Blessebrugschans. Het land werd onder water gezet. Vanaf dat moment kon er van een heuse waterlinie worden gesproken, qua opzet te vergelijken met de oude Hollandse Waterlinie. Eind september 1672 deed het leger van de bisschop een aanval op de Blessebrugschans. Deze aanval werd afgeslagen …





Begin 1673 werd opnieuw een aanval op onze provincie verwacht. De schansen werden bemenst en het waterpeil omhoog gebracht. Begin augustus was het zover. Het 18.000 manschappen tellende leger van Bommen Berend trok vanuit Steenwijk richting de provinciegrens. In schril contrast, hiermee bestond het Friese leger slechts uit 6000 soldaten …





De echte aanval kwam op 5 augustus. De provincie werd op drie plaatsen binnengevallen: via de schans bij de Blessebrug, de schans bij de Bekhof en langs de schans van Makkinga. Het veroveren van de Terbandsterschans lag in het verschiet en daarmee de vrije doorgang naar Leeuwarden. Echter niet het Friese leger werd de grote tegenstander, maar het water …





De Friese Waterlinie was wel gepasseerd maar het lage midden van Friesland moest nog genomen worden. Een sterke noordwestenwind deed daarbij het waterpeil in De Lende zo toenemen dat de enige vluchtweg naar Steenwijk, hier over de Blessebrugschans, geheel onder water kwam te staan. Wegen en sloten waren niet meer van elkaar te onderscheiden …





Angstig om bij een mogelijke mislukking van een aanval op Leeuwarden in de val te lopen, besloot de vijand hals over kop via Wolvega en hier over de Blessebrug de aftocht richting Steenwijk te blazen …




Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , , , , , , , , more...

Langs de Friese Waterlinie

by on feb.27, 2013, under bloemen & planten, bouwwerken, Fryslân, landschap, natuur

Vlak nadat we vorig jaar in februari samen een tocht langs het winterse Wad hadden gemaakt, kreeg mijn goede vriend Johan te maken met gezondheidsproblemen. Gisteren was het zo ver dat we er weer eens samen een dagje op uit konden trekken. We pakten de draad weer op alsof er geen tijd tussen had gezeten en het werd als vanouds weer een gezellige, maar ook vermoeiende dag, met een rit die ons langs een deel van de oude Friese Waterlinie voerde …

Het (beeld)verslag van de tocht langs een aantal oude verdedigingsschansen of wat daar nog van over is, volgt binnenkort wel. Dat zal wel een vervolgverhaal worden, waar ik een dag of drie voor nodig hebben, en die tijd heb ik nu even niet. Daarom laat ik het hier op dit moment bij een foto van ons startpunt: de Beckhofschans ten zuidoosten van Oldeberkoop …

Omdat 4 fotokuiertjes inclusief enig klimmen en dalen bij drie oude schansen het nodige van mijn benen heeft gevergd, beperk ik het vandaag tot een kuiertje in eigen tuin …

Het is helemaal geen straf om even in de tuin te zijn, want nu de zon eindelijk weer eens volop schijnt, keert het leven hier na een lange winter weer terug. De sneeuwklokjes staan er al prachtig bij. Ze houden hun kelkjes weliswaar nog gesloten, maar dat is niet zo gek, want het is met ruim 3 ºC nog allerminst warm …

Wie alvast wat ‘voorbereidend huiswerk’ wil doen, zou deze 22 minuten durende korte film “De Fries Waterlinie” kunnen bekijken. Deze film van Karst Berkenbosch en Albert Westerhuis over de Friese Waterlinie geeft een indruk waar de schansen lagen en wat er nu nog van te zien is.

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , , more...

De Zwartendijksterschans op

by on okt.31, 2011, under bouwwerken, landschap

“En zo ontdek ik een stukje Drenthe dat ik nog niet ken. Ziet er wel een stuk authentieker uit dan Bourtange,” schreef Boomkruiper vorige week in een reactie op het logje over de laatbloeiers op de Zwartendijksterschans. Kijk, dat zijn leuke dingen voor een blogger, want als Boomkruiper het niet kent, dan moeten er meer mensen zijn die onbekend zijn met de Zwartendijksterschans. En dus kan ik er best nog het een en ander van laten zien. Laten we beginnen met een bovenaanzicht van de schans zoals die op Google Maps te vinden is …

De schans bestaat uit een aarden wal, die wordt omgeven door een gracht. Het geheel is in 1593 aangelegd in opdracht van Willem Lodewijk van Nassau om Fryslân te beschermen tegen de Spanjaarden. Er is gekozen voor een strategische plek aan de Zwartendijk, indertijd de enige verbinding door het veengebied tussen Drenthe en Fryslân. De huidige naam van de weg is de Schansweg tussen Een en Een-West…

Volgt u mij, dan gaan we aan de westkant over de brug om het geheel eens wat nader te bekijken …

Het eerste dat opvalt bij het betreden van de veste is een aantal schapen. De dieren zijn blijkbaar ingehuurd door Landschapsbeheer Drenthe, dat sinds 1988 verantwoordelijk is voor onderhoud en beheer van de schans …

Via een paar trappen kunnen we de aarden wal van binnenuit beklimmen …

Eenmaal boven lopen we in noordelijke richting. Onderweg naar het noordwestelijke uitbouwsel, een zogenaamd bastion, wenden we de blik nog even naar de brug …

Eenmaal op de punt van het noordwestelijke bastion richten we blik diagonaal over de binnenplaats naar het zuidoosten …

En hier kijken we vanaf het noordwestelijke bastion naar het uitbouwsel in de noordoosthoek …

Onderweg naar de noordoosthoek van de schans ontdek ik dat mijn schaduw alweer sneller beneden is dan ik. Het is echter nog niet mijn bedoeling om af te dalen, morgen vervolgen we de rondgang over de Zwartendijksterschans …

Leave a Comment :, , , , , , , , , , , , more...

Zoekt u iets?

Gebruik het zoekveld om de site te doorzoeken:

Nog niet gevonden wat u zocht? Schrijf een reactie bij een bericht of neem contact op via de e-mail!