Lichtlijnig

Oktober begon met een stralende dag, waarop voor het laatst dit jaar de zomerse waarde van 25 ºC werd gehaald in ons tuintje. Bij de klimop was het die dag een komen en gaan van diverse insecten, waaronder ook de laatste vlinder die ik dit jaar heb gekiekt …

Dat stralende weer hield hier echter niet lang stand. De temperaturen bleven weliswaar ruim boven normaal, maar de zon moest steeds meer plaats maken voor bewolking en buien. In de tweede week van oktober kregen we hier 65 mm regen te verwerken …

Bij het KNMI in De Bilt kwam de gemiddelde temperatuur in oktober uit op 11,4 ºC, tegen een langjarig gemiddelde van 10,3 ºC over 1971-2000. In ons tuintje ben ik uiteindelijk uitgekomen op een gemiddelde temperatuur van 11,0 ºC, tegen normaal ca. 9,9 ºC. Ik heb 1 zomerse dag (maximumtemperatuur 25 graden of hoger) en 2 warme dagen (maximumtemperatuur 20 graden of hoger) kunnen noteren …

Landelijk gezien was oktober aan de droge kant, gemiddeld viel over het land 69 mm tegen 83 mm normaal. In het noorden was het duidelijk natter, op veel plaatsen viel hier 80 tot ruim 100 mm. In ons tuintje heb ik 90 mm afgetapt …

Na een bewolkte en regenachtige tweede week van de maand herstelde het weer zich en kwam er weer ruimte voor de zon. Als gevolg daarvan lukte het om halverwege de maand in De Deelen nog diverse libellen op de foto te vangen …

De rest van de maand wisselden zon en bewolking elkaar regelmatig af bij temperaturen die boven normaal bleven liggen. Dat de winter toch stilletjes dichterbij komt, is te zien aan de grote groepen ganzen, die zich intussen in de omgeving van Aldeboarn bij De Deelen hebben verzameld …

En stilaan begonnen ook de eerste herfsttinten zichtbaar te worden, al moesten we hier in het noorden wel tot 1 november wachten voordat die kleuren echt mooi tot hun recht kwamen onder een stralend zonnetje. Intussen was het bij een boer in Olterterp mogelijk om de tijd te doden met een potje dammen …

Nu het voorjaar zijn intrede heeft gedaan, is het hoog tijd om het weerbeeld van de afgelopen winter nog eens even te schetsen. Daar ben ik overigens vrij snel mee klaar, want het was geen winter die lang in het geheugen zal blijven hangen.

De winter begon zo mooi, met een lange vorstperiode die rond 24 november begon. December was met een gemiddelde temperatuur van -2,6 ºC in ons tuintje de koudste wintermaand in 40 jaar, maar na de jaarwisseling ging de winter echter als een nachtkaars uit. Zowel januari als februari waren relatief zacht …

Door de extreme kou in december gaat de winter van 2010-2011 toch nog de boeken in als een koude winter. In ons tuintje ben ik uitgekomen op een gemiddelde temperatuur van 1,0 ºC, tegen normaal ca. 2,6 ºC. Het KNMI in De Bilt kwam uit op een gemiddelde temperatuur van 2,3 graden, tegen 3,3 ºC normaal. De afgelopen winter telde in ons tuintje 56 vorstdagen, waarvan 29 in december. Een vorstdag is een dag met een minimumtemperatuur onder nul. Het kwam slechts eenmaal tot strenge vorst, en de winter telde 20 ijsdagen, waarvan 19 in december. Op een ijsdag blijft het de hele dag vriezen …

Het temperatuurverloop zag er in ons tuintje als volgt uit:

Toch even vergelijken met de lange witte winter van 2009-2010:

In het rijtje van de winters van 2003 tot en met 2011 staat de winter van 2010-2011 op een mooie tweede plaats …

Behalve relatief koud, was de winter met landelijk gemiddeld 165 mm tegen 194 mm ook tamelijk droog. Maastricht was het natste KNMI-station, met 216 mm tegen 181 mm normaal. In De Bilt werd 193 mm afgetapt, vrijwel de normale hoeveelheid van 191 mm. In ons tuintje heb ik slechts 125 mm afgetapt, tegen normaal ca. 185 mm …

Hoe droog de winter hier in het noordoosten was, is goed te zien in de grafiek van de neerslagcijfers in de winters van 2003 tot en met 2011:

In december viel de neerslag eigenlijk alleen in de vorm van sneeuw. Daardoor lag er in grote delen van het land in december op vrijwel alle dagen een sneeuwdek. Op vrijdag 17 december viel met name in de Randstad en Zeeland ca. 5 tot 20 cm sneeuw. Die sneeuwval leidde tot een verkeersinfarct op het spoor, op de weg en in de luchtvaart. De dagen daarna groeide het sneeuwdek in het westen en midden van het land op veel plaatsen verder aan. Op 23 en 24 december sneeuwde het langdurig in het zuidoostelijk deel van het land.

In Fryslân kwamen we er in tegenstelling tot de lange witte winter van 2009-2010 goed vanaf wat de sneeuw betreft. Veel meer dan een sfeervol laagje lag er over het algemeen niet. Dat zorgde er in combinatie met de vrieskou voor, dat het beste schaatsijs deze winter in het noorden en oosten te vinden was. Onder andere in De Deelen, in de Jan Durkspolder en op de Leijen werden in december schaatstochten georganiseerd. Daarom sluit ik dit overzicht af met een foto van een aantal schaatsers op de Leijen, die ik op 28 december heb gemaakt. De foto is bewerkt op de iPad …

Volgens het KNMI was januari met landelijk gemiddeld 67 uren zon tegen 52 uren normaal een zonnige maand. Voor onze regio gaat dat zeker niet op. Ik heb slechts twee dagen kunnen noteren waarop het ronduit zonnig was en vier dagen waarop het licht bewolkt was. Voor het overige was het voortdurend grijs, grauw, mistig, bewolkt en/of regenachtig. Januari kende weliswaar een fraaie start met een zonnige Nieuwjaarsdag, maar daarna was het eerst ook gedaan met het zonnige weer. Pas op 9 januari zou het zonnetje zich hier weer een aantal uren laten zien. Als gevolg daarvan hebben we de gedeeltelijke eclips bij zonsopkomst op dinsdag 4 januari helaas moeten missen. Boven de ijsvlakte op de Leijen verscheen slechts even een roze vlek op de plek waar de zon ergens boven de horizon klom …

Hoewel de winter zijn scherpste kantjes had verloren, lagen de temperaturen in de eerste week van januari nog onder het langjarig gemiddelde. Daarna volgden twee relatief zachte weken, en in de laatste week van januari deelde de winter nog even een plaagstootje uit. Met 2,4 °C kwam de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uiteindelijk 0,2 graden boven het langjarig gemiddelde uit. Wat een verschil met vorig jaar, toen de gemiddelde temperatuur in januari uitkwam op -2,2 °C …

Door het vrij koude weer aan het begin en aan het eind van de maand liep het aantal vorstdagen (minimumtemperatuur lager dan 0,0 °C) op naar 16 tegen 13 normaal. Meestal ging het slechts om lichte vorst. De laagste temperatuur in ons tuintje was -7,4 °C. Landelijk was de laagste temperatuur -8,5 °C op 30 januari in Volkel. Ik heb slechts één ijsdag (maximumtemperatuur lager dan 0,0 °C) kunnen noteren, tegen normaal 5 …

Landelijk gezien viel er in januari gemiddeld 68 mm neerslag, wat overeenkomt met de normale hoeveelheid van ca. 67 mm. De meeste neerslag viel in het zuidwesten, terwijl de minste neerslag in het noorden viel. In ons tuintje heb ik 45 mm afgetapt, tegen normaal ca. 67 mm. Afgezien van een enkel vlokje natte sneeuw viel alle neerslag in januari in de vorm van regen …

Wat mij betreft was het een maand om snel te vergeten.

Juni was een mooie en warme zomermaand. In ons tuintje kwam de gemiddelde temperatuur uit op 15,1 ºC tegen normaal ca. 14,4 ºC. In de eerste week kreeg de zon alle kans om na de koude meimaand voor wat opwarming te zorgen. Het KNMI in De Bilt kwam uit op een gemiddelde temperatuur van 16,4 °C tegen 15,2 °C normaal …

In ons tuintje heb ik 17 warme dagen (maximumtemperatuur 20,0 °C of hoger) kunnen noteren en 6 zomerse dagen met een maximumtemperatuur van 25 ºC. De hoogste temperatuur werd op 28 juni bereikt: 28,3 ºC. In de tweede decade van de maand volgde een koele periode, omdat we – zoals het grootste deel van dit jaar – weer onder invloed kwamen van een noordelijke stroming. daarna werd het echt zomers …

Behalve warm was juni ook droog, gemiddeld viel er in ons land 23 mm neerslag, terwijl er normaal in juni rond de 72 mm neerslag valt. Dat beeld werd met 22 mm in ons tuintje bevestigd. Het grootste deel daarvan viel in de tweede week van juni onder invloed van een depressie. In De Bilt is 18 mm gevallen. Daarmee staat juni 2010 volgens het KNMI op de vijfde plaats in de rij van droogste junimaanden sinds 1901 …

Als gevolg van een schub (ms-aanval) heb ik vanaf 11 juni geen fotokuiertjes meer kunnen maken. Gelukkig had ik in de eerste week van juni mijn foto-archief flink aangevuld met foto’s in en van het Weinterper Skar en viel er in ons tuintje in de afgelopen weken voldoende te fotograferen, zodat het weblog er niet onder hoefde te lijden. Dankzij het WK-voetbal stond de maand juni goeddeels in het teken van oranje, en ook daarvan was in juni voldoende te zien in ons tuintje …

Over de temperaturen in mei kan ik kort zijn: het was koud, veel te koud voor de tijd van het jaar. Het KNMI in De Bilt kwam uit op een gemiddelde temperatuur van 10,5 graden, tegen 12,7 graden normaal (langjarig gemiddelde over 1971-2000). Daarmee was dit de koudste mei sinds 1991 toen gemiddeld 10,0 graden werd genoteerd. In ons tuintje was het zo mogelijk nog wat kouder: gemiddeld 9,2 ºC, tegen normaal ca. 11,8 graden …

De maximumtemperaturen kwamen met moeite slechts op twee dagen boven de 20 ºC. Normaal kent mei in onze regio gemiddeld acht warme dagen (20 graden of warmer) en twee zomerse dagen van 25 ºC of hoger. Pas halverwege de maand gingen de maximumtemperaturen richting 15 graden of hoger. De lage temperaturen werden veroorzaakt door de aanhoudende noordenwind …

Het gevolg was dat de natuur pas laat ontwaakte. Veel voorjaarsbloeiers lieten zich pas in de tweede helft van de maand zien, en ook in de insectenwereld bleef het lang rustig. Pas op 19 mei kon ik tijdens een vaartochtje in De Weerribben de eerste libelle van het jaar fotograferen op de rand van de boot …

Vooral de eerste helft van de maand was somber en nat. Tot en met 12 mei viel er in ons tuintje 58 mm neerslag …

Omdat het de rest van de maand vrijwel droog bleef, kwam de totale hoeveelheid neerslag in mei uiteindelijk uit op 62 mm. Daarmee was het net iets natter dan het langjarig gemiddelde van 55 mm …

Tot slot nog iets over het voorjaar van 2010. Het KNMI is uitgekomen op een gemiddelde temperatuur van 8,9 °C, precies gelijk aan het langjarig gemiddelde over de periode 1971-2000. In ons tuintje ben ik uitgekomen op een gemiddelde temperatuur van 7,7 °C. Daarmee ben ik voor het eerst sinds ik in 2003 ben begonnen mijn waarnemingen vast te leggen, uitgekomen op een gemiddelde temperatuur die lager ligt dan het langjarig gemiddelde van ca. 8,1 °C voor onze regio …