Lichtlijnig

Een fotokuier bij de Merskenheide stond al enige tijd op mijn lijstje, maar door gebrek aan kracht in mijn benen kwam het er niet van. Gistermiddag heb ik mijn wandelschoenen toch maar aangetrokken om die kant eens op te gaan, want het is nu de tijd dat de grijze zandbijen er actief zijn, en om die enisgzins acceptabel in beeld te krijgen is wat warmte en zeker een droge ondergrond van belang …

Ieder jaar is er op een paar plekjes bij de Merskenheide een grote groep grijze zandbijen actief. Vanaf ongeveer half maart beginnen de vrouwtjes met het graven van een nest dat bestaat uit een loodrecht naar beneden lopende hoofdgang van 50 tot 60 cm lang, met aan het eind ronde verbredingen van de afzonderlijke broedkamers. De bijen zijn op dat moment nog echt grijs …

Als de eitjes zijn gelegd, doen de bijen niets anders dan af en aan vliegen om wilgenstuifmeel aan te voeren naar het nest. De grijze zandbij, die dan intussen goeddeels geel gekleurd is door het stuifmeel dat op de achterpoten wordt vervoerd, keert steeds weer terug naar de eigen nestgang …

Een groot deel van de nestgangen op de Merskenheide is ingegraven in het pad, en dat maakt het niet gemakkelijk om het eigen nest steeds weer terug te vinden. Om te beginnen lijken al die gangen nogal op elkaar, maar veel van die gangen worden ook nog eens regelmatig dicht gelopen door passanten. Als in zo’n geval de juiste plek is gevonden, begint het grote graafwerk weer …

Normaal gesproken verpopt de larve van de grijze zandbij zich in de zomer, waarna hij als volwassen bij overwintert in de eigen cocon. Dat lukt echter niet altijd, want de grijze zandbij heeft ook vijanden. Daarover morgen meer …

Tot slot nog even een filmpje, dat ik in april 2009 heb gemaakt van ‘t nijvere leven van de zandbijen op de Merskenheide …

Koeien in de wei … parende kikkers … klapperende ooievaars … dansende futen … en een zonovergoten landschap op de koop toe …
Ik kan er niets aan doen, maar daar krijg ik het voorjaar van in de kop …

Bij al die dierlijke lust en levensdrang zou je de bloemen die het voorjaar kleur geven bijna vergeten …

Terwijl die bloemen toch net als de dieren ieder jaar weer op geheel eigen wijze hun charmes in de strijd werpen ten behoeve van de voortplanting …

Om te voorkomen dat we ze helemaal vergeten, heb ik mijn nieuwe Raynox DCR-250 Macro lens eens gericht op de intieme delen van onze gele krokussen …

Gisteravond heb ik voor het eerst sinds het clubkampioenschap vorig jaar september weer een paar partijtjes petanque gespeeld met mijn maat Fokke. De routine is natuurlijk ver te zoeken na ruim driekwart jaar, maar met de techniek zit het nog steeds wel goed, zodat we beide partijen relatief eenvoudig wisten te winnen. Het grootste probleem is het gebrek aan kracht in mijn bovenbenen, maar met een stoel langs de baan waar ik tussen mijn worpen door even op kon zitten, was het wel te doen …

De krachttoer van gisteravond heeft zijn sporen wel degelijk nagelaten, maar dat heb ik er wel voor over. Vandaag beperk ik me daarom tot een kuiertje in eigen tuin, maar gelukkig valt daar ook vaak genoeg iets te zien …

Wat te denken van het zweefvliegje op een van de vele waterlelies die onze vijver de laatste weken sieren. Het schijnt een ware lusthof voor het diertje te zijn …

Enige tijd later later streek hij grotendeels bedekt met stuifmeel neer op een van de bladeren van de lampionplant, die vlak bij de vijver staat …

Begin april liet ik hier al wat van de activiteiten van de grijze zandbijen op de Merskenheide zien. Toen waren de bijen nog echt grijs, intussen zijn ze – zoals ik toen al schreef – goeddeels geel gekleurd …

Beladen met een dikke laag wilgenstuifmeel gaan ze keer op keer op zoek naar hun nest om een voedselvoorraad voor de nog uit te komen eitjes aan te leggen …

Als de juiste gang is gevonden, graaft de zandbij de deels dichtgelopen of -gewaaide gang naar het nest weer open om zijn vrachtje beneden af te leveren …

Er zijn echter kapers op de kust.
Op de onderstaande foto is links de grijze zandbij te zien en rechts de roodharige wespbij …

Roodharige wespbijen maken graag gebruik van de nestgangen van zandbijen om hun eigen eieren te leggen. Zodra de zandbij is vertrokken, duikt de wespij de nestgang in …

De eieren van de wespbij komen eerder uit dan die van de zandbijen. De larven van de wesbij doen zich vervolgens tegoed aan de eieren en het stuifmeel van de grijze zandbij …

Normaal gesproken verpopt het eitje van de grijze zandbij zich in de zomer, waarna hij als volwassen bij overwintert in de eigen cocon. Of dat ook in dit holletje zal lukken is maar zeer de vraag, want als de wespbij het nest heeft weten te bereiken, dan kan zijn kroost wel eens als overlevende tevoorschijn komen …

Het leek er vandaag lang op dat de weerkundigen er weer naast zaten, want de beloofde zon bleef zich lang verstoppen achter de wolken. Maar aan het begin van de middag brak de zon uiteindelijk toch door en werd het prima weer voor een fotokuiertje bij de Merskenheide.

Het vennetje aan het begin van het terrein lag er stil en verlaten, maar wel mooi spiegelend bij. Over een paar maanden zal het hier hopelijk weer een komen en gaan zijn van een keur aan waterjuffers en libellen …

Ieder jaar zijn er op het pad rondom de Merskenheide grijze zandbijen te vinden. Voorgaande jaren waren ze vooral actief op het oostelijke pad, nu zag ik ze ook op twee plekken op het zuidelijke pad …

Vanaf ongeveer half maart beginnen de vrouwtjes met het graven van het nest dat bestaat uit een loodrecht naar beneden lopende hoofdgang van soms wel 50 cm lang. Aan het eind van de gang worden ronde verbredingen gebouwd voor de afzonderlijke broedkamers. De bijen zijn op dat moment – en ook nu – nog echt grijs …

Als de eitjes zijn gelegd, doen de bijen niets anders dan af en aan vliegen om wilgenstuifmeel aan te voeren naar het nest. De grijze zandbij, die dan intussen goeddeels geel gekleurd is door het stuifmeel dat op de achterpoten wordt vervoerd, keert steeds weer terug naar de eigen nestgang. Een groot deel van de nestgangen op de Merskenheide is ingegraven in het pad, en dat maakt het niet gemakkelijk om het eigen nest steeds weer terug te vinden. Om te beginnen lijken al die gangen op elkaar, maar veel van die gangen worden ook nog eens regelmatig dicht gelopen door passanten. Als in zo’n geval de juiste plek is gevonden, begint het grote graafwerk opnieuw …

Zo te zien weten de zandbijen het nuttige en het aangename aardig te verenigen, want tussen al het graaf- en vliegwerk door werd er heel wat gerollebold op het pad …

Over een week of twee hoop ik op een mooie dag nog eens terug te gaan, waarschijnlijk zijn de bijen dan voorzien van een mooi geel laagje stuifmeel. Voor vandaag was het welletjes. Nadat ik een tijdlang tussen al die drukte op het pad had rondgekropen, lokte het bankje in de noordoost hoek van de heide…

Het zat heerlijk op het bankje, maar uiteindelijk moest ik toch de (voor mij) lange weg terug aanvaarden. Zowel op de heen- als op de terugweg dienden zich nog wat andere onderwerpen aan, die bewaar ik voor morgen. Maar de uitsmijter van vandaag wil ik jullie toch niet onthouden. Toen ik terug was bij het begin van de heide, lieten een paar van de vaste bewoners van de Merskenheide zich nog even zien. Eigenlijk waren ze net wat te ver weg voor een goede foto, maar ze stonden er te mooi 0m jullie dit beeld te onthouden …