Lichtlijnig

Zodra de zon tegenwoordig even schijnt, moet je erbij zijn. “Naar buiten” luidt dan het advies, want als het een beetje tegenzit laat het zonnetje zich vervolgens weer een paar dagen nauwelijks of niet zien. Dit weekend mogen we wat dat betreft niet mopperen. Aan het begin van de middag heb ik daarvan geprofiteerd door een rondje te rijden in de buurt van Oudega en Earnewâld. Een paar maal ben ik voor een klein kuiertje en een korte fotosessie gestopt. Daarbij vormden o.a. een groepje reeën en een torenvalkje het doelwit voor mijn camera. Eigenlijk waren ze net wat te ver weg voor echt scherpe foto’s, maar ik heb bij de Hooidammen wel weer een paar aardige tegenlichtopnamen kunnen maken …

Omdat er van deze foto slechts dreiging uitgaat, en omdat er voor de komende dagen weer veel regen en wind worden verwacht, wil ik jullie niet met deze foto de nieuwe week in sturen. Het lijkt me veel beter om dat te doen met “Sunset at Smalle Ee”.

Onlangs vertelde ik al, dat ik wat ouder videomateriaal heb herontdekt. Zo ook de opnamen die ik op 8 september 2005 maakte van de zonsondergang. In de afgelopen dagen heb ik die beelden tot een warm en sfeervol filmpje aaneen gesmeed …

.

Het honderdste logje op “Lichtlijnig” mag best een feestelijk tintje hebben. Dit lijkt me dan ook een goed moment om de lezer erop te wijzen, dat de complete fotoserie van de eerste lichtende nachtwolken van dit jaar, die ik 17 juni vlak na middernacht heb gemaakt, nu online staat. De hele serie is hier te zien …

Gisteren hebben we de dag grotendeels in de tuin doorgebracht. Gewoon lekker wat lezend, wat luierend en af en toe een rondje door de tuin makend om te kijken of er wat te fotograferen viel. Het eerste doelwit voor de camera werd gevormd door een lieveheersbeestje, dat over een blad heen en weer trippelde …

Kijkend naar het aantal stippen en de grote witte vlekken op het halsschild, lijkt het me een veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje (Harmonia axyridis). Het diertje is ooit uit Azië naar ons toegehaald om op biologische wijze bladluizen te bestrijden in kassen. Het beestje bleef echter niet in de kassen en kwam al snel in de vrije natuur terecht. De soort koloniseert razendsnel en komt sinds 2003 in steeds grotere aantallen in ons land voor. Men is bang voor schade aan de eigen keverstand. De diertjes zijn ook als larve zeer vraatzuchtig en bij gebrek aan bladluizen eten ze zelfs de larven van andere lieveheersbeestjes op …

De vissen lijken het prima naar hun zin te hebben in de vijver. Met de temperaturen van de laatste week is een duik in dat heldere en frisse water wel aanlokkelijk, maar daar is onze vijver toch echt wat te klein voor …

Voor de volgende foto hoefde ik niet eens op te staan. Deze rekel had het lef om gemeen in mijn rechterarm te prikken, en dat had hij beter niet kunnen doen. Met een ferme tik sloeg ik hem van me af, waarna hij crashte op het voeteneind van mijn ligstoel. Daar bleef hij lang genoeg versuft zitten om een paar plaatjes van hem te kunnen schieten …

Dat hij een plekje in dit logje heeft gekregen, heeft hij enkel en alleen te danken aan het feit, dat hij van die mooie kleurrijke ogen heeft. Nadat ik dit monstertje had vereeuwigd, hem ik hem opgediend als visvoer …

Gisteravond laat hebben we de dag op kleurrijke wijze afgesloten. Omdat Aafje de lichtende nachtwolken tot nu toe alleen kent van mijn foto’s en omdat ‘t mooi helder was, zijn we tegen elven naar een plekje tussen Smalle Ee en De Veenhoop gereden …

Helemaal stil was het er helaas niet. Nu de vakantietijd weer is aangebroken, dragen discodreunen vanuit Earnewâld in de nachtelijke uren ver over land en water. Maar gelukkig overheersten andere geluiden zoals het overvliegen van ganzen en zwanen, het geblaat van een enkel schaap en spetterende watervogels …

Lichtende nachtwolken kregen we niet te zien, maar Aafje was desondanks verrukt over de langzaam vervagende kleurenpracht aan de noordelijke hemel. Het was inderdaad een kleurrijk dagje.

In de nacht van dinsdag 16 op woensdag 17 juni waren er prachtige lichtende nachtwolken (NLC’s) te zien. De onderstaande foto’s zijn tussen 0:00 en 0:20 uur gemaakt bij Smalle Ee …

In the night from tuesday 16th on wednesday 17th june there was a beautiful display of noctilucent clouds (NLC’s). The photos below were taken on wednesday between 0:00 and 0:20 o’clock near Smalle Ee in the northern part of the Netherlands …

Wetenschappers weten nog steeds niet precies hoe lichtende nachtwolken ontstaan …

Scientists still don’t know exactly how noctilucent clouds are formed …

Op Spaceweather.com las ik gisteren een nieuwe theorie, die er vanuit gaat, dat het een goed jaar wordt voor de lichtende nachtwolken:
“Dit zou het begin kunnen zijn van een zomer met veel lichtende nachtwolken. Om redenen die nog niemand volledig begrijpt, hebben NLC’s de neiging om het meest actief te zijn tijdens de jaren met een zonneminimum. 2009 is zo’n jaar. De zon zit al geruime tijd in het diepste minimum in bijna honderd jaar, daarom verwachten veel onderzoekers dat het een topseizoen zal worden voor deze mysterieuze wolken …”

Yesterday I read about a new theory which predicts it will be a great year fot NLC’s at Spaceweather.com:
“This could be the beginning of a very busy summer for noctilucent clouds (NLC’s). For reasons no one fully understands, NLC’s tend to be most active during years of solar minimum. 2009 is such a year. The sun is in the pits of the deepest solar minimum in nearly a century, and many researchers expect a banner season for these mysterious clouds …”

Als je een kans wilt maken om lichtende nachtwolken te zien, kijk dan in de periode half mei – half juli op een heldere avond ongeveer 30-60 minuten na zonsondergang naar de noord-noordwestelijke horizon. De NLC’s kunnen zichtbaar worden als de zon tussen de 6 en 16 graden onder de horizon is verdwenen: tekening.  Als je oplichtende zilverachtige of witblauwe vormen ziet verschijnen, kijk je waarschijnlijk naar lichtende nachtwolken. Hoewel ze vanoudsher het meest gezien worden in noordelijke regionen, zijn NLC’s de afgelopen jaren in Europa ook gezien vanuit zuidelijke landen als Frankrijk en Turkije …

To hunt for them, look west 30 to 60 minutes after sunset when the Sun has dipped 6 to 16 degrees below the horizon: diagram. If you see luminous blue-white tendrils spreading across the sky, you’ve probably spotted a noctilucent cloud. Although noctilucent clouds appear most often at high latitudes, they have been sighted in recent years as far south as Colorado, Utah and Virginia …

Meer foto’s van lichtende nachtwolken kun je hier zien. You can see more photos of NLC’s here.

Wil je meer Skywatchfoto’s zien? Klik dan op het logo … Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo …

Nadat ze eerder deze week al gezien waren in o.a. Duitsland en Ierland, was ik er gisteravond helemaal klaar voor: lichtende nachtwolken. Wie mijn weblogs al wat langer volgt, weet dat er een paar zaken zijn waarvoor ik graag ‘s nachts op pad ga: poollicht en lichtende nachtwolken. Van poollicht zal vooreerst geen sprake zijn, maar voor lichtende nachtwolken, waren de omstandigheden gisteravond ideaal.

Poollicht is mooi, maar lichtende nachtwolken mogen er toch ook absoluut zijn! Er gaat een feeërieke, bijna betoverende werking uit van de ragfijne zilverblauwe lichtende nachtwolken. Lichtende nachtwolken, ook wel NLC’s (Noctilucent Clouds) genoemd, zijn bepaald geen dagelijks verschijnsel, maar ik heb ze de laatste 4 jaar al verschillende keren mogen zien en fotograferen …

De wetenschap staat nog altijd voor een raadsel over het precieze ontstaan van lichtende nachtwolken. Eén van de theorieën is, dat ze bestaan uit ruimtestof, afkomstig van meteorieten. Deze uiterst fijne stofdeeltjes bevinden zich op een hoogte van ca. 80 km boven de aarde. Onder bepaalde omstandigheden zetten zich kleine ijsdeeltjes vast op de stofdeeltjes …

Wanneer de atmosfeer droog en helder is, en als het hoog in de atmosfeer koud is, worden de lichtende nachtwolken in de periode half mei – half juli rond middernacht af en toe zichtbaar aan de noordwestelijke tot noordoostelijke horizon. De zon verdwijnt in deze tijd van het jaar maar een paar graden onder de horizon. Terwijl het hier bij ons net donker is, schijnt de zon van onderen tegen de stofdeeltjes op ca. 80 km hoogte. De wolken geven zelf geen licht, maar weerkaatsen het zonlicht. De veel lagere “gewone” wolken bevinden zich in de aardschaduw, waardoor ze zich donker aftekenen tegen de lichtere achtergrond …

Toen Aafje gisteravond aanstalten maakte om naar bed te gaan, heb ik haar er maar vast op voorbereid dat het met mij wel eens laat zou kunnen worden … En dat werd het ook. Rond kwart voor twaalf liep ik even naar de voordeur om eens een blik op de noordelijke hemel te werpen. Ik had aan één oogopslag genoeg: lichtende nachtwolken! En ze zaten hoog ook …

Terwijl ik mijn schoenen aantrok, heb ik Outlook even gecheckt. Er waren intussen waarnemingen binnengekomen vanuit de regio Hannover, omgeving Huizen en zuidoost Drenthe. Dat zul je altijd zien: hele dagen staat Bertje Vis me hier toe te schreeuwen dat er post is, maar als je hem nodig hebt, houdt hij zijn grote muil …
Nadat ik nog snel twee mailtjes had verstuurd, ben ik zo snel mogelijk naar Smalle Ee gereden. Ik had ook niet veel later moeten zijn, want het spektakel leek al over het hoogtepunt heen te zijn …

De eerste foto heb ik om 0:06 uur meteen naast de auto genomen. De laatste foto heb ik om 0:28 uur genomen van het laatste vage schijnsel van de lichtende nachtwolken. Gelukkig was ik nog net op tijd bij Smalle Ee om dit feestje nog te kunnen vastleggen. Op het risico af om een keer voor niets midden in de nacht aan het water te zitten – wat helemaal niet erg is op een mooie stille zomeravond – denk ik erover om wanneer zich een volgende kans op NLC’s voordoet voor alle zekerheid eens rond half twaalf bij de Leijen te zijn. Dat moet ook hele feestelijke plaatjes kunnen opleveren …

Er is trouwens best kans, dat de show vanaf een uurtje of drie vannacht herhaald wordt, maar dan in het noordoosten. Dus heb je een slapeloze nacht of ben je ‘gewoon’ ruim voor zonsopkomst opgestaan, houd dan de noordoostelijke horizon maar eens in de gaten … Dat wacht ik echter niet af, ik ga eerst eens lekker lang slapen … Welterusten.