Lichtlijnig

Het is een druk weekendje in Huize Afanja.
Niet alleen Pepijn logeert bij pake en beppe …

Ook grote broer Tijmen is er.
Tijmen is dikke maatjes met Doerak …

Het is een weekendje van spelletjes doen, puzzelen, voorlezen, een kuiertje en af en toe een blik op de belangrijkste ritten tijdens het WK afstanden in Insell …

Terwijl ik vannacht af en toe een blik op de noordelijke hemel wierp en de poollichtgrafiekjes in de gaten hield (het zat er weer dicht tegenaan), meldde Pepijn zich voor een nachtelijk flesje. Dat leek hem beter te bevallen dan beppe …

December 2010 gaat de boeken in als een zeeer koude maand. Bij het KNMI in De Bilt is de gemiddelde temperatuur in december uitgekomen op -1,1 ºC, tegen normaal 4,0 ºC. In ons tuintje ben ik uitgekomen op -2,6 ºC, tegen normaal ca. 3,4 ºC. We moeten ruim 40 jaar terug in de tijd om een koudere decembermaand tegen te komen, in december 1969 kwam de gemiddelde temperatuur in de Bilt uit op -1,4 ºC …

In ons tuintje heb ik 29 vorstdagen (minimumtemperatuur lager dan 0,0 °C) kunnen noteren, tegen 12 normaal. December telde in ons tuintje verder 19 ijsdagen (dagen waarop de maximumtemperatuur onder het vriespunt blijft steken), normaal zijn dat er ca. 3. Voor dergelijke uitzonderlijke hoge aantallen moeten we terug tot 1933. Ondanks deze opvallende cijfers heb ik geen extreem lage temperaturen kunnen noteren. De laagste temperatuur werd op 22 december bereikt: -10,2 °C. Verder bleef het beperkt tot lichte of matige vorst …

Met landelijk gemiddeld 47 mm neerslag, tegen 79 mm normaal, was december vrij droog. De neerslag viel in december vrijwel allemaal in de vorm van sneeuw, zodat een groot deel van het land in december schuil ging onder een wit tapijt. Vooral op 17, 23 en 24 decmber viel in grote delen van ons land een dik pak sneeuw, wat leidde tot chaotische taferelen op de weg en het spoor. In ons tuintje heb ik 49 mm opgevangen (normaal ca. 74 mm), bijna de helft daarvan viel in de dooiperiode rond 11 december in de vorm van regen en natte sneeuw …

In tegenstelling tot december 2009, toen we hier bijna een halve meter sneeuw te verwerken kregen, viel er in december 2010 in Fryslân betrekkelijk weinig sneeuw. Het scheelde maar weinig of we hadden in Drachten zelfs geen witte kerst gehad, maar er viel net op tijd nog een sfeervol laagje sneeuw. In combinatie met de lage temperaturen leverde het gebrek aan sneeuw hier in het noorden op uitgebreide schaal een mooie ijsvloer op. Vooral tijdens en vlak na de kerst konden er in het noorden op diverse plaatsen schaatstochten worden gereden. De eerste officële tocht was ook ditmaal weer de tocht door de Jan Durkspolder en op 26 december kon voor het eerst sinds 1997 de Deelentocht weer worden georganiseerd …

Van een Elfstedentocht kon echter nog lang geen sprake zijn, omdat er op grote delen van de route nog maar enkele centimeters ijs lag. Het ging helemaal mis toen weerman Harry Otten zich ermee ging bemoeien: “Als nou al die Friezen gewoon eens aan de gang gaan om dat ijs sneeuwvrij te maken, dan kunnen we op 28 december schaatsen.” Vanaf dat moment verloor de winter helaas zijn scherpe kantjes. Waar bemoeit zo’n man zich ook mee, er lag immers vrijwel geen sneeuw …

Nadat ik er op dinsdag 28 december samen met Johan nog een prachtige wandeling op het ijs had gemaakt terwijl er een bonte stoet schaatsers over het ijs trok, bood de ijsvloer op de Leijen op oudejaarsdag bij een temperatuur van ruim 4 graden boven nul een trieste aanblik. Als gevolg van de ingevallen dooi stond er water op het ijs en alleen een paar achtergelaten schoenen op de picknicktafel herinnerde nog aan betere schaatstijden. De vogels in ons tuintje waren echter wel blij met het verdwijnen van het ijs. Een merel en een paar mussen profiteerden oudejaarsdag van de dooi door een lekker bad te nemen …

Op dit moment zit de winter in een flinke dip, waarvan het eind voorlopig nog niet in zicht lijkt. Met ingang van vandaag is het vaarverbod, dat in december voor een groot deel van de provincie was afgekondigd, weer opgeheven. We zullen moeten afwachten of januari en februari nog wat serieus winterweer voor ons in petto hebben.

In voorgaande jaren gebruikte ik de donkere dagen tussen Kerst en Oud & Nieuw nog wel eens om terug te blikken op het afgelopen jaar, maar nu we hier in het noorden nog volop in de winter zitten, vandaag kwam de maximumtemperatuur weer niet hogen dan -4,1 ºC , kom ik daar deze week niet aan toe. Zo lang het echt winterweer is, wil ik daar zoveel mogelijk van genieten. Gisteren heb ik dat volop gedaan met mijn makker Johan. Tijdens de koffie besloten we voor een dagje ijspret te gaan. Daarbij konden we kiezen voor de drukte bij de 100 van Earnewâld of voor de rust van de Leijen. Het werd het laatste …

Ik had wel zin om het prieeltje, dat bij Doktersheide met zijn voeten in het water van de Leijen staat, nu eens vanaf de andere kant te bekijken. Onder normale omstandigheden is dat prieeltje alleen bereikbaar over een steigerpad dat door het riet loopt, zoals dat op de foto hierboven te zien is. Van het uitzicht over de Leijen vanuit het prieeltje heb ik in de loop der jaren al heel wat foto’s laten zien op mijn weblogs. Dit was het beeld dat ik er op 18 december heb vastgelegd …

Gisteren besloten we niet over het steigerpad naar het prieeltje te lopen, maar over de vaart, die vanaf het parkeerplaatsje aan de doodlopende weg naar de Leijen loopt. Toen ik – bijna bij de Leijen – een tak uit het ijs zag steken, werd het tijd om Johan tot voorzichtigheid te manen …

Dat bleek geen overbodige luxe te zijn, want een opengebarsten kistwerk had voor een fiks wak gezorgd. Zo’n kistwerk ontstaat vaak als gevolg van het draaien of toenemen van de wind, waardoor water en ijs in beweging komen. Op sommige plaatsen komen ijsmassa’s met elkaar in botsing en wordt het ijs opgestuwd. Gelukkig was er inmiddels op de wal tussen het riet al een veel gebruikte bypass aangelegd, zodat we er probleemloos omheen konden lopen …

Na het passeren van het wak moesten we nog even een aantal moeizame meters afleggen over samengeklonterde en hard bevroren sneeuwresten, maar dat was te overzien met het beeld van de lokkende ijsvlakte op de Leijen voor ons …

Zodra we op die vlakte waren, was duidelijk dat het echt winter was. Niet alleen werd er volop geschaatst, de wind die over de ijzige vlakte blies maakte het ook akelig koud. Maar goed, niet gezeurd, we wilden winterweer en dat hadden we! Intussen had ik mijn doel bereikt: zicht op het prieeltje zoals ik het nog niet eerder had gezien …

We hebben hier eigenlijk de hele winter nog maar weinig sneeuw gehad. De weinig sneeuw die er is gevallen, is op de Leijen allemaal naar deze westelijke oever gewaaid en licht opeengehoopt in het riet …

Het ziet er zo op het eerste oog allerminst aantrekkelijk uit om op te schaatsen, maar dat viel alleszins mee. Langs de oever van het meer is rondom een prachtige baan geveegd. Tijdens het oversteken van de baan konden we vaststellen dat het weliswaar werkijs was, maar dat het gezien de omstandigheden toch nog mooi hard en glad was …

Aan de overkant van de baan hebben we spoorzoekertje gespeeld op weg naar het eilandje. Daarover morgen meer. Vandaag ga ik verder maar wat op mijn lauweren rusten, want deze en de volgende ijskuier hebben me weer meer kracht gekost dan ik gisteren in eerste instantie vermoedde …

Toen vorige week bekend werd dat op Tweede Kerstdag voor het eerst sinds 13 jaar de Deelentocht weer geschaatst kon worden, besloot ik daaraan voorafgaand nog even een fotokuier door de Deelen te maken. Toen ik vrijdagmiddag naar het parkeerterrein reed, zag ik dat het eerste stempelhokje al klaar stond …

In mijn jongere jaren heb ik de Deelentocht een paar maal gereden. Het mooie van deze tocht is, dat je er meestal hooguit op enkele plaatsen last kunt hebben van tegenwind, omdat de route voor het grootste deel wordt omzoomd door rietkragen en bomen …

De laatste keer heb ik de tocht samen met Johan gereden. Toen ik Johan gisteravond belde en daarover begon, wist hij meteen waar ik het over had, want hij bracht direct de ontmoeting met een oude bekende op het laatste deel van de tocht ter sprake …

Johan was er meteen voor te porren om vandaag samen nog eens een ritje door het nog steeds winterse Fryslân te maken. Misschien kunnen we nog net even ergens wat winterse plaatjes scoren …

Schaatsen doen we intussen geen van beiden meer, ook al kriebelt het bij nog steeds als ik ernaar kijk. Bij het schaatsen van zo’n tocht horen ook de nodige kleine hindernissen, zoals klunen en het passeren van bruggen en bruggetjes …

Nee, aan schaatsen waag ik me maar niet meer. Aan mijn fotokuiers heb ik meer dan genoeg beweging. Zo ook vrijdag, want inmiddels was ik op het punt gekomen waar ik moest kiezen: doorgaan, of toch maar terug gaan …

Het werd de laatste optie, omdat doorgaan wat teveel van mijn onderdanen zou vergen. Met het oog op Tweede Kerstdag moest ik tenslotte ook nog wat energie bewaren voor de kleinkinderen. Daarom besloot ik de kortste weg terug te nemen, over het vlonderpad door het riet …

Terug bij de auto kon ik nog net even een foto nemen van een groepje overvliegende ganzen. Het waren nog zo ongeveer de laatste ganzen in de buurt, want de meeste ganzen die hier normaal gesproken overwinteren, zijn intussen doorgetrokken naar zuidelijker oorden …

14:13 uur Olympisch Tijd:
Sinds Jan Bols op 23 januari 1971 heb ik zelden meer zo’n merkwaardige kruising gezien …
Wat een blunder van Gerard Kemkers … En wat een drama voor hem èn voor Sven Kramer …

Maar bewondering voor de manier waarop Sven meteen reageerde … groots!