Lichtlijnig

Terwijl ik terug loop naar het begin van de strekdam, maak ik nog even een foto in zuidoostelijke richting van de voet van it Reaklif, het Rode Klif …

Daarna valt er niet meer aan te ontkomen: er moet geklommen worden. Halverwege de klim strijkt er een geaderd witje vlak voor me neer. Dat is een meevaller, want nadat ik een foto van hem heb gemaakt, kan ik nog lekker even op het talud blijven zitten om te genieten van het uitzicht, maar vooral ook om mijn benen even wat rust te gunnen …

Bijna boven … nog even doorzetten …

Aafje vermaakt zich nog steeds prima met het opvangen van de eerste zonnestralen in september. Dat stelt mij in de gelegenheid om nog even aan de andere kant van de weg te kijken …

Bij het Rode Klif staat sinds 1951 een monument van zwerfstenen. Dit monument herinnert aan de Slag bij Warns, die eigenlijk de Slag bij Stavoren genoemd zou moeten worden. Op de bovenste steen staat de tekst ’1345 – Leaver dea as slaef’ (’1345 – Liever dood dan slaaf’) …

De Slag bij Warns was een veldslag tussen graaf Willen IV van Holland en de Friezen op 26 september 1345. De ridders van de graaf voeren vanuit Enkhuizen met een vloot over de Zuiderzee en kwamen geheel in harnas aan land tussen Laaxum en Stavoren. Ze wilden het Sint-Odulphusklooster bij Stavoren veroveren en gebruiken als vesting. Onderweg werden ze in de buurt van het dorpje Warns aangevallen door de plaatselijke bevolking …

De ridders moesten vluchten en kozen ongelukkigerwijs de weg naar het Rode Klif, recht hun ondergang tegemoet. Het moerassige landschap bij het klif zorgde ervoor dat de ridders, met hun zware harnassen, verpletterend werden verslagen. Door de zware harnassen waren ze geen partij voor de woedende boeren en vissers. Ook graaf Willem kwam tijdens de slag om het leven. Toen de troepen van de hertog van Beaumont in Stavoren hoorden wat er was gebeurd, vluchtten ze – achtervolgd door de Friezen – naar de schepen. Slechts een kleine groep overlevenden kwam in Amsterdam aan. De weg naar Scharl wordt door de plaatselijke bevolking nog steeds de ‘ferkearde wei’ (de verkeerde weg) genoemd omdat dit de weg was die de Hollandse ridders kozen …

De Slag bij Warns werd tot 1500 jaarlijks op 26 september herdacht op het Rode Klif. Daarna raakte dit ritueel in onbruik, maar de slag wordt tegenwoordig elk jaar herdacht op de laatste zaterdag van september …

Met een laatste blik op het fonkelende IJsselmeer nemen we afscheid van de Gaasterlandse kliffen en sluiten we de vakantietijd af …

We beginnen waar we gisteren gebleven waren: bij de schitteringen op het IJsselmeer. Ditmaal staan ca. 2 km ten noordwesten van de plek waar de foto’s van gisteren gemaakt zijn, op het 8 tot 10 meter hoge Reaklif, het Rode Klif …

De strekdam of golfbreker aan de voet van het klif ligt er een stuk aantrekkelijker bij dan afgelopen winter, toen er wat kruiend ijs lag …

Ik kan niet weerstaan aan de lokroep van het water en klim over de railing om over de schuin afgevlakte kant van het klif af te dalen …

Eenmaal beneden moet ik natuurlijk ook nog even naar eind van de dam, dat moet goed te doen zijn, want de basaltblokken zijn dankzij het rustige weer mooi droog …

Halverwege kijk ik even in noordwestelijke richting langs de kustlijn …

Aan het eind van de dam klotst het water tegen de stenen, de golfjes slaan in kleine druppels uiteen …

Er passeert een tweemaster die op koers ligt naar de haven van Stavoren …

Als ik me tenslotte omdraai, zie ik Aafje op de top van it Reaklif staan …

Het wordt nog een hele strijd om weer tegen het klif op te klimmen …
Wordt vervolgd …

We verlaten het Mirnser Klif (2) en gaan via Mirns (3) en Laaxum op weg naar Reaklif, het Rode Klif (5) …

Tijdens onze rit door het noorden van Fryslân op 25 augustus was o.a. bij de Oudebildtdijk goed te zien hoe vlak het land daar is. Het is er zo plat als een dubbeltje, waardoor je kilometers ver kunt kijken. Hier in Gaasterland is dat anders. In Gaasterland liggen echte heuvels in het verder zo vlakke Friese landschap. Het zijn natuurlijk maar heuveltjes van niks vergeleken bij de Limburgse heuvels, maar toch …
Ten zuiden van Mirns (3) houden we even halt om een paar foto’s van het heuvelachtige landschap te maken …

De kliffen liggen aan de rand van een keileemhoogte in Gaasterland. Deze hoogte is zo’n 150.000 jaar geleden ontstaan tijdens de voorlaatste ijstijd. Het ijs drong vanuit het noordoosten ons land binnen en zette keileem af. In Gaasterland werd de keileem opgestuwd door het ijs, waarbij een kleine stuwwal ontstond. Daardoor bestaat het gebied uit heuvels en glooiingen met een hoogte van hooguit een meter of tien. Deze ruggen zijn over het algemeen ZW-NO georiënteerd, de richting van waaruit het landijs zich voortbewoog …

Bij Mirns gaan we in westelijke richting terug naar de IJsselmeerkust. Na ongeveer 4 kilometer rijden we over een dijk (4). De kliffen vormen een natuurlijke barrière tegen het IJsselmeer, maar tussen de kliffen in moeten dijken het water buiten houden. We houden even halt op een parkeerstrook op de dijk om nog even achterom te kijken. Er hangt nog steeds een dikke wolkenpluk boven het Mirnser Klif (2) …

Als we onze blik hier landinwaarts richten, dan zien we dat het hier een stuk vlakker is en lager ligt dan het land achter het Mirnser Klif. Een dijk is hier dan ook geen overbodige luxe. Het IJsselmeer lag er op die eerste september prachtig bij, maar het kan er ook behoorlijk spoken …

Richten we de blik weer naar het noorden, dan is duidelijk dat we de zon straks weer tegemoet gaan …

Maar voordat we verder gaan, wil ik jullie morgen vanaf dit plekje nog een paar foto’s van het schitterende IJsselmeer laten zien …

De laatste etappe van de zoektocht naar kruiend ijs …
We laten het Mirnser Klif achter ons en volgen de kustlijn in westelijke richting. Na een kilometer of vijf passeren we Laaxum, dat wel eens is omschreven als het kleinste vissersdorpje van Europa …

Na nog eens anderhalve kilometer bereiken we in letterlijk zin het hoogtepunt van de reis: Reaklif, oftewel het Rode Klif. Hier vond op 26 september 1345 de slag bij Warns plaats, waarbij graaf Willem IV van Holland verpletterend werd verslagen door de Friezen. Het bijna 20 meter hoge Reaklif biedt bij helder weer een prachtig uitzicht over het IJsselmeer. Omdat er maandagmiddag net wat (natte) sneeuwbuien over en langs het klif trokken, was het zicht er helaas niet optimaal. Maar het was goed genoeg om te kunnen zien, dat er aan de voet van het klif wat kruiend ijs lag …

Veel stelde het ook hier helaas niet voor. Als het bergje een halve meter hoog was, dan gaat het goed …

Verder weg op het IJsselmeer leek zich een hogere berg te vormen …

Het is moeilijk in te schatten hoeveel ijs daar lag, maar het was allemaal een stuk minder spectaculair dan in februari 1997. Toen moest de weg aan de andere kant van de bosjes, die je op de onderstaande foto aan de voet van het klif ziet staan, worden afgesloten …

De winter van 2009-2010 zal waarschijnlijk de boeken in gaan als de koudste winter sinds 1997. Toen in februari 1997 de dooi inviel, lag er een nog dikkere ijsvloer op het IJsselmeer dan nu. Een krachtige zuidwestelijke stroming bracht het ijs in beweging en begon het op te stuwen tegen de Friese kust …

De geweldige natuurkrachten deden de spanning in het ijs steeds hoog oplopen. Die spanning werd met een zekere regelmaat met doffe dreunen en harde knallen gebroken. Enorme brokken ijs van 10-15 cm dikte werden vanaf het IJsselmeer tegen de dijk opgestuwd …

Aan de andere kant van de dijk kwam het hele spul weer naar beneden …

Vanaf de weg achter de dijk was goed te zien hoeveel ijs er over de dijk werd geduwd. Daarbij liet de ijsmassa zich door niets en niemand tegenhouden….

Zo spectaculair lijkt het in ieder geval op korte termijn niet te worden, maar als het nog eens zo ver komt, dan zal ik zeker mijn best doen om er bij te zijn.

Op verschillende plaatsen langs de Friese IJsselmeerkust is het ijs gaan kruien. Vooral in de buurt van Gaast hebben ijsschotsen zich inmiddels opgehoopt tot ca. 5 meter. Er is alleen één probleem: de ijsbergen vormen zich daar ca. 3 kilometer uit de kust, en dat is mij net wat te ver. Daarom ben ik vanmiddag naar Gaasterland gereden, hopend dat er daar wat dichter bij de kustlijn ijsbergjes te zien zouden zijn …

Bij het Oudemirdumer Klif trof ik een schier oneindige leegte aan …

Een stukje verderop kreeg ik door even flink in te zoomen bij het Mirnser Klif toch nog een paar ijsbergjes te zien …

En voor het overige was het een grote, stille witte vlakte met af en toe een flinke blauwzweem …

Natuurlijk ben ik als rechtgeaarde Fries nog even doorgereden naar het Reaklif. Daar beginnen de eerste ijsbergjes zich intussen wat dichter bij de kust te vormen. De foto’s daarvan bewaar ik nog even.

Afhankelijk van de omstandigheden m.b.t. weer en weg rijd ik misschien in de loop van de week die kant nog wel eens op, want het zou mooi zijn om niet alleen het beeld, maar ook het indrukwekkende geluid van kruiend ijs op video te vast te leggen … Hier alvast een filmpje TV Bolsward van het kruiend ijs bij Gaast.