Lichtlijnig

Natuurlijk had ik jullie hier vandaag graag willen verrassen met een aantal kleurrijke foto’s van het poollicht, waarop we gisteravond of afgelopen nacht kans leken te maken. Ook ditmaal zat het er helaas weer net niet in. Nadat de zonnestorm gistermiddag bij de aarde arriveerde, leken de metertjes en grafieken lange tijd de goede kant op te gaan. Rond 20:30 uur werd het tijd om maar eens ergens een donker plekje op te zoeken, maar niet voordat ik Johan had gebeld. Sinds Johan mijn poollichtfoto’s van oktober 2003 had gezien en mijn enthousiaste verhalen daarover had gehoord, hadden we namelijk afgesproken dat we nog eens samen op poollichtjacht zouden gaan als zich een serieuze kans op dat prachtige verschijnsel zou voordoen. Johan zat al op mijn telefoontje te wachten …

Een uurtje later stonden we -gewapend met fotocamera’s, koffie, koek èn mijn iPad- op een parkeerplaats aan de Lauwersseewei ten noordoosten van Dokkum. In eerste instantie leek de situatie ideaal, we hadden ruim zicht op het noorden en dankzij het gebrek aan storend maanlicht was het echt pikkedonker. Al snel kregen we gezelschap van een man die net als Johan hoopte voor het eerst het noorderlicht te zien. Dat viel echter nog niet mee. Hoewel we naar alle kanten nog steeds ruim zicht op de horizon hadden, was in de lichtbundels van de passerende auto’s te zien dat er veel vocht in de lucht hing. Dat èn het grote aantal auto’s dat hier ondanks het late tijdstip vlak ten noorden van ons voorbij raasden, zinde me niet. Daar kwam dan ook nog bij, dat er maar weinig beweging zat in de grafiekjes en metertjes. Nadat we onze eerste kop koffie op hadden, stelde ik Johan voor om nog maar even door te rijden naar Paesens-Moddergat (kaartje Google Maps) …

Rond 22:30 uur beklommen we de zeedijk bij het monument, dat herinnert aan de scheepsramp die de vissersvloot van Paesens en Moddergat in maart 1883 trof. Voor mij is dit min of meer heilige grond, omdat ik er op 31 mei 2003 bij zonsopkomst een onvergetelijke zonsverduistering heb gefotografeerd, maar dit terzijde. Ook hier waren we niet alleen, bij het monument stond een kleumend stelletje te wachten op de dingen die maar niet kwamen … Lang hielden ze het niet meer uit, nadat ik ze op basis van de laatste gegevens had bijgepraat over de stand van zaken en de verwachtingen. Johan en ik hebben er nog een half uurtje staan koffie drinken en praten. Regelmatig scanden we de noordelijke hemel met onze blik, maar meer dan de lichtjes en de ronddraaiende lichtbundel van de vuurtoren op Schiermonnikoog kregen we niet te zien …

Rond elf uur vonden wij het ook welletjes. Nadat we over de intussen spiegelgladde trap de dijk waren afgedaald, zijn we door een dichte mist in een bedaard tempo huiswaarts gereden. Deze koude poollichtjacht heeft me in plaats van mooie foto’s slechts een paar extra stijve benen en een vermoeid lijf opgeleverd, maar het was absoluut gezellig om zo samen in de nachtelijke uren op pad te zijn.

Het is weer eens gebleken, dat poollicht nog steeds moeilijk te voorspellen is. Alleen als aan alle factoren is voldaan, kan het poollicht ook in ons land worden gezien. Maar om een kans te maken om het te zien, zul je toch naar buiten moeten. Gisteravond was het weer net niet, maar de zon is nog maar net begonnen aan zijn actieve fase. Een volgende keer zal het ongetwijfeld raak zijn. De aanhouder wint!

Vandaag is het precies 8 jaar geleden dat ik voor het eerst op Friese bodem getuige was van een echt spectaculaire poollichtshow. Wie het hele verhaal daarover nog niet kent, maar er toch wel nieuwsgierig naar is, kan voor foto’s en een uitgebreid verslag terecht bij het hoofdstuk Poollicht op mijn website.

Met een beetje geluk hadden we afgelopen week in de nacht van maandag 24 op dinsdag 25 oktober weer een dergelijke show kunnen beleven … Een vrij zwakke CME (een golf met geladen zonnedeeltjes) die maandagavond bij de aarde arriveerde, veroorzaakte na middernacht een onverwacht sterke magnetische storing, waardoor op uitgebreide schaal poollicht te zien was. Toen ik in de gaten kreeg, dat er wat gaande was, ben ik nog even naar buiten gegaan om een blik op de noordelijke hemel te werpen. Tot mijn grote spijt was het op dat moment al zwaar bewolkt, zodat er van eventueel poollicht niets te zien was.

In Duitsland -waar het nog goeddeels onbewolkt was- was op dat moment al op grote schaal poollicht te zien, hier een paar filmpjes:

http://www.youtube.com/watch?v=lR5hrLMMxKQ
http://www.youtube.com/watch?v=ZWX9yJ2UiFs
http://www.youtube.com/watch?v=rMBaW7IR0Iw
http://www.youtube.com/watch?v=zKIW5jWQiXM

Omdat de eerstvolgende keer dat we hier weer poollicht zullen kunnen zien elke dag wat dichterbij komt, heb ik de header van mijn weblog eerst maar weer eens in het teken van Aurora Borealis -het noorderlicht- gezet.

Garanties worden niet gegeven wanneer het om weersverwachtingen gaat. Dat geldt voor ons dagelijkse weer hier op planeet aarde, maar dat geldt evenzeer voor verwachtingen m.b.t. het ruimteweer. Na een uitbarsting op de zon in de X-klasse die op de aarde is gericht, hebben we ook in Nederland mogelijk kans om het poollicht te kunnen zien. Of en wanneer het ook daadwerkelijk zover komt, is afhankelijk van diverse zaken, zoals de snelheid waarmee de zonnedeeltjes de aarde bereiken, de dichtheid van de zonnedeeltjes, de richting van het magnetisch veld en niet te vergeten de helderheid van de hemel en de mate van lichtvervuiling. Wil je hier meer over lezen, kijk dan eens op deze pagina …

De ervaring heeft me in oktober 2003 en januari 2005 geleerd, dat de jacht op het poollicht vooral bestaat uit wachten en kijken naar de diverse grafiekjes op internet. Geduld is een schone zaak, en dat heeft me in 2003 na een paar spannende dagen en nachten gedurende twee avonden en nachten een scala aan poollichtfoto’s opgeleverd. De bovenstaande foto toont het eerste poollicht dat ik op 29 oktober 2003 heb mogen aanschouwen bij Uithuizen (Gr). Hieronder staat één van de foto’s die ik een dag later heb gemaakt bij De Deelen …

Ook ditmaal wordt het geduld van liefhebbers en nieuwsgierigen weer flink op de proef gesteld. De wolk met geladen zonnedeeltjes (CME – Coronal Mass Ejection), die dinsdag omstreeks 2:00 uur van de zon is vertrokken, is nog steeds niet bij de aarde aangekomen. Dat kan betekenen dat de snelheid niet erg hoog is, maar het is ook nog wel mogelijk dat de CME de aarde net mist. Solarstormwatch heeft zijn verwachting omtrent de aankomst van de CME intussen bijgesteld: Solarstorm expected at Earth 09 GMT 18 February. Datbetekent dat we mogelijk opnieuw een nachtje vruchteloos moeten wachten tot ca. 10 uur vrijdagochtend. Of er dan morgenavond nog zoveel van de zonnestorm over is, dat we er hier iets van zullen merken, moeten we ook maar afwachten …

Of het zo spectaculair wordt als in de vroege uurtjes van 31 oktber 2003 (zie bovenstaande foto), valt zeer te betwijfelen. Maar je weet het maar nooit met poollicht, en ook een beetje poollicht is poollicht! Kortom: ik blijf voorlopig op mijn post om de ontwikkelingen te volgen.

De batterijen zijn opgeladen, de camera’s zitten in de tas en het statief ligt klaar.
Nu is het nog slechts een kwestie van afwachten tot de schokgolf van de X2-uitbarsting de aarde bereikt. De laatste voorspellingen hieromtrent variëren van in de loop van de komende avond tot donderdag in de namiddag. Zonnevelk 1158 pruttelt intussen lekker door, vandaag zijn er weer twee M1-uitbarstingen geweest …

Het is hier in het noorden nog steeds wisselend bewolkt, maar de gaten in het wolkendek lijken steeds wat groter te worden. Helemaal helder lijkt het vanavond echter niet te worden. Maar misschien is dat helemaal niet zo verkeerd, want bij een kompleet wolkenloze hemel kan de maan wel eens voor erg veel lichthinder zorgen …

Hoe dan ook, ik houd de grafiekjes de komende uren zeker in de gaten. Zodra de schokgolf de aarde heeft bereikt en we serieus kans hebben op poollicht, zal ik daarvan zeker melding maken via mijn Twitter-account.

Zonnecyclus 24 komt lekker op gang. De reusachtige zonnevlek 1158, die uit meerdere actieve gebieden bestaat en een totale doorsnede heeft van meer dan 100.000 km, blijft maar pruttelen. Na de uitbarsting van zonnevlek 1158 in een M6.6 Flare op zondagmiddag is dezelfde zonnevlek afgelopen nacht rond 2:00 uur opnieuw tot uitbarsting gekomen. Ditmaal was het echte klapper van de klasse X2 …

Voor uitbarstingen op de zon is een soort schaal van Richter ontwikkeld, die de uitbarstingen (ook wel Flares genoemd) verdeelt in een A-, B-, C-, M- en X-klasse. Om poollicht in onze regionen te veroorzaken is minstens een grote M-klasse noodzakelijk …

Volgens Spaceweather heeft de X2-uitbarsting van vannacht een wolk met geladen zonnedeeltjes (een CME – Coronal Mass Ejection) in de richting van de aarde geblazen, en dat maakt de kans op poollicht in onze contreien heel reëel. Het probleem is dat het moeilijk te voorspellen is wanneer zo’n golf met geladen deeltjes bij de aarde aankomt. Dat zou morgen in de loop van de middag of de avond kunnen zijn, en dat zou helemaal niet verkeerd zijn, want als het meezit krijgen we vanaf morgen een paar heldere nachten …

De laatste keer dat ik poollicht heb kunnen fotograferen, was op 21 januari 2005. Terwijl het elders in het land net op tijd was opgeklaard, moest ik me toen behelpen met bewolkt weer. Uiteindelijk heb ik toen maar een stuk of vijf foto’s kunnen maken waar een groene gloed op te zien was. De bovenstaande foto is daar één van. Hopelijk krijgen we deze week de kans om weer wat kleurrijke nachtfoto’s te maken. Het begint in ieder geval al flink te kriebelen.