Lichtlijnig

Mijn dagen werden deze week tot nu toe overdag goeddeels gevuld met diverse verplichtingen. Als gevolg van een slechte planning ben ik aan fotokuiertjes of fietstochtjes de laatste dagen overdag niet toegekomen. Gelukkig wordt dat ruimschoots gecompenseerd door de nachtelijke activiteiten …

Na lang twijfelen of ik wel of niet zou gaan, ben ik gisteravond rond half elf toch maar weer in de auto gestapt om de jacht op de lichtende nachtwolken opnieuw te openen. Als locatie koos ik ditmaal voor de omgeving van het buurtschap Goëngahuizen, aan de uiterste westrand van de gemeente. Daar maakte ik even na elven een foto van de smalle maansikkel boven de retentiepolder It Eilân …

Het was er prachtig, en heerlijk rustig. Rond half twaalf viel er in de lucht nog steeds niets te zien. Het pontje lag er rustig bij, totdat een kwartiertje later een bewoner van It Eilân het bootje naar de wal trok om de oversteek te maken.

“Wil het wat bijten …?” luidde zijn openingszin, terwijl hij uit de auto stapte.
Nadat hij naar me toe was gelopen om even een praatje te maken, zag hij dat ik niet aan het vissen was, maar aan het fotograferen. Terwijl we stonden te praten over de lichtende nachtwolken, die de man nog nooit had gezien, maar waar hij recentelijk wel over had gehoord, meende ik recht aan de overkant van het water in de lucht een eerste teken van leven te zien. Ik wees de man erop en maakte een eerste foto …

Rond middernacht begonnen de wolken waar ik mijn camera op had gericht te verflauwen, maar tegelijkertijd meende ik meer naar het oosten nieuwe activiteit te zien ontstaan. Dat viel echter vanaf dit punt moeilijk te beoordelen i.v.m. de verlichting. Daarom besloot ik de camera’s in te pakken en te verkassen. En dat was maar goed ook, want ik was nog maar nauwelijks onderweg, of ik zag dit in mijn spiegel …

Meteen heb ik het anker uitgegooid en koers gezet naar de berm. Camera in de breedbeeldmodus op het statief en genieten maar! Wat zich voor mijn ogen ontrolde was met geen pen te beschrijven. Het volgende half uur kreeg ik verreweg de mooiste NLC-show te zien, die ik ooit heb gezien, en ik heb er intussen al heel wat gezien …

De kleuren, de golven, de structuren … het was echt fenomenaal.
Begrijp me goed, ik wil jullie niets opdringen, maar als het in het weekend ‘s avonds nog steeds helder is, zoek dan zo tussen 23:00 en 0:30 uur eens een donker plekje op … Met een beetje geluk word je verrast met een ongelooflijk mooi spel van licht en kleur …

Er lijkt dit jaar maar geen eind te komen aan het feest van de lichtende nachtwolken. In 2005 heb ik ze gedurende twee nachten gezien en vorig jaar heb ik ze alleen op 14 juli gezien. Gisteravond verschenen ze voor de derde keer deze zomer voor mijn camera, en dan heb ik ook nog zeker twee showtjes gemist. En dus tracteer ik vandaag nogmaals op NLC’s. Ik ben van plan om er net zo lang mee door te gaan tot jullie er helemaal flauw van zijn, ‘t is maar dat jullie het even weten …

Even over half elf ben ik gisteravond op goed geluk in de auto gestapt voor een ritje naar de Leijen. Vlak nadat ik mijn camera’s had opgesteld bij één van de picknicktafels verschenen de eerste zilveren draden aan de nachtelijke hemel. Ze verschenen alleen niet waar ik had gehoopt dat ze dat zouden doen …

Ik begrijp er niets van … In mijn beleving verschenen de lichtende nachtwolken in voorgaande jaren aan de noordnoordwestelijke hemel om dan in noordoostelijke richting langzaam te verflauwen. De afgelopen dagen verschijnen ze echter steevast in het noordnoordoosten. Als gevolg daarvan lukte het me niet om de weerspiegeling van het lichtspel in de Leijen te vangen. Desondanks was het absoluut de moeite van het nachtelijke ritje waard …

Deze keer heb ik mijn oude camera op een mini-statief gezet. Daarmee heb ik om de 60 seconden een foto gemaakt, en die foto’s ga ik aaneen smeden tot een kort filmje. Daarmee hoop ik de bewegingen in de lichtende nachtwolken te kunnen laten zien, want het gaat heftig tekeer daar op 80 km hoogte. De gemiddelde snelheid van de wind ligt er rond de 150-200 km per uur, maar 600 tot 800 kilometer per uur schijnt geen uitzondering te zijn …

Tegen middernacht was het feestje weer voorbij. Maar vanavond tussen 23:00 en 24:00 uur krijgen we wellicht een reprise te zien.

In de nacht van dinsdag 16 op woensdag 17 juni waren er prachtige lichtende nachtwolken (NLC’s) te zien. De onderstaande foto’s zijn tussen 0:00 en 0:20 uur gemaakt bij Smalle Ee …

In the night from tuesday 16th on wednesday 17th june there was a beautiful display of noctilucent clouds (NLC’s). The photos below were taken on wednesday between 0:00 and 0:20 o’clock near Smalle Ee in the northern part of the Netherlands …

Wetenschappers weten nog steeds niet precies hoe lichtende nachtwolken ontstaan …

Scientists still don’t know exactly how noctilucent clouds are formed …

Op Spaceweather.com las ik gisteren een nieuwe theorie, die er vanuit gaat, dat het een goed jaar wordt voor de lichtende nachtwolken:
“Dit zou het begin kunnen zijn van een zomer met veel lichtende nachtwolken. Om redenen die nog niemand volledig begrijpt, hebben NLC’s de neiging om het meest actief te zijn tijdens de jaren met een zonneminimum. 2009 is zo’n jaar. De zon zit al geruime tijd in het diepste minimum in bijna honderd jaar, daarom verwachten veel onderzoekers dat het een topseizoen zal worden voor deze mysterieuze wolken …”

Yesterday I read about a new theory which predicts it will be a great year fot NLC’s at Spaceweather.com:
“This could be the beginning of a very busy summer for noctilucent clouds (NLC’s). For reasons no one fully understands, NLC’s tend to be most active during years of solar minimum. 2009 is such a year. The sun is in the pits of the deepest solar minimum in nearly a century, and many researchers expect a banner season for these mysterious clouds …”

Als je een kans wilt maken om lichtende nachtwolken te zien, kijk dan in de periode half mei – half juli op een heldere avond ongeveer 30-60 minuten na zonsondergang naar de noord-noordwestelijke horizon. De NLC’s kunnen zichtbaar worden als de zon tussen de 6 en 16 graden onder de horizon is verdwenen: tekening.  Als je oplichtende zilverachtige of witblauwe vormen ziet verschijnen, kijk je waarschijnlijk naar lichtende nachtwolken. Hoewel ze vanoudsher het meest gezien worden in noordelijke regionen, zijn NLC’s de afgelopen jaren in Europa ook gezien vanuit zuidelijke landen als Frankrijk en Turkije …

To hunt for them, look west 30 to 60 minutes after sunset when the Sun has dipped 6 to 16 degrees below the horizon: diagram. If you see luminous blue-white tendrils spreading across the sky, you’ve probably spotted a noctilucent cloud. Although noctilucent clouds appear most often at high latitudes, they have been sighted in recent years as far south as Colorado, Utah and Virginia …

Meer foto’s van lichtende nachtwolken kun je hier zien. You can see more photos of NLC’s here.

Wil je meer Skywatchfoto’s zien? Klik dan op het logo … Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo …

Nadat ze eerder deze week al gezien waren in o.a. Duitsland en Ierland, was ik er gisteravond helemaal klaar voor: lichtende nachtwolken. Wie mijn weblogs al wat langer volgt, weet dat er een paar zaken zijn waarvoor ik graag ‘s nachts op pad ga: poollicht en lichtende nachtwolken. Van poollicht zal vooreerst geen sprake zijn, maar voor lichtende nachtwolken, waren de omstandigheden gisteravond ideaal.

Poollicht is mooi, maar lichtende nachtwolken mogen er toch ook absoluut zijn! Er gaat een feeërieke, bijna betoverende werking uit van de ragfijne zilverblauwe lichtende nachtwolken. Lichtende nachtwolken, ook wel NLC’s (Noctilucent Clouds) genoemd, zijn bepaald geen dagelijks verschijnsel, maar ik heb ze de laatste 4 jaar al verschillende keren mogen zien en fotograferen …

De wetenschap staat nog altijd voor een raadsel over het precieze ontstaan van lichtende nachtwolken. Eén van de theorieën is, dat ze bestaan uit ruimtestof, afkomstig van meteorieten. Deze uiterst fijne stofdeeltjes bevinden zich op een hoogte van ca. 80 km boven de aarde. Onder bepaalde omstandigheden zetten zich kleine ijsdeeltjes vast op de stofdeeltjes …

Wanneer de atmosfeer droog en helder is, en als het hoog in de atmosfeer koud is, worden de lichtende nachtwolken in de periode half mei – half juli rond middernacht af en toe zichtbaar aan de noordwestelijke tot noordoostelijke horizon. De zon verdwijnt in deze tijd van het jaar maar een paar graden onder de horizon. Terwijl het hier bij ons net donker is, schijnt de zon van onderen tegen de stofdeeltjes op ca. 80 km hoogte. De wolken geven zelf geen licht, maar weerkaatsen het zonlicht. De veel lagere “gewone” wolken bevinden zich in de aardschaduw, waardoor ze zich donker aftekenen tegen de lichtere achtergrond …

Toen Aafje gisteravond aanstalten maakte om naar bed te gaan, heb ik haar er maar vast op voorbereid dat het met mij wel eens laat zou kunnen worden … En dat werd het ook. Rond kwart voor twaalf liep ik even naar de voordeur om eens een blik op de noordelijke hemel te werpen. Ik had aan één oogopslag genoeg: lichtende nachtwolken! En ze zaten hoog ook …

Terwijl ik mijn schoenen aantrok, heb ik Outlook even gecheckt. Er waren intussen waarnemingen binnengekomen vanuit de regio Hannover, omgeving Huizen en zuidoost Drenthe. Dat zul je altijd zien: hele dagen staat Bertje Vis me hier toe te schreeuwen dat er post is, maar als je hem nodig hebt, houdt hij zijn grote muil …
Nadat ik nog snel twee mailtjes had verstuurd, ben ik zo snel mogelijk naar Smalle Ee gereden. Ik had ook niet veel later moeten zijn, want het spektakel leek al over het hoogtepunt heen te zijn …

De eerste foto heb ik om 0:06 uur meteen naast de auto genomen. De laatste foto heb ik om 0:28 uur genomen van het laatste vage schijnsel van de lichtende nachtwolken. Gelukkig was ik nog net op tijd bij Smalle Ee om dit feestje nog te kunnen vastleggen. Op het risico af om een keer voor niets midden in de nacht aan het water te zitten – wat helemaal niet erg is op een mooie stille zomeravond – denk ik erover om wanneer zich een volgende kans op NLC’s voordoet voor alle zekerheid eens rond half twaalf bij de Leijen te zijn. Dat moet ook hele feestelijke plaatjes kunnen opleveren …

Er is trouwens best kans, dat de show vanaf een uurtje of drie vannacht herhaald wordt, maar dan in het noordoosten. Dus heb je een slapeloze nacht of ben je ‘gewoon’ ruim voor zonsopkomst opgestaan, houd dan de noordoostelijke horizon maar eens in de gaten … Dat wacht ik echter niet af, ik ga eerst eens lekker lang slapen … Welterusten.