Lichtlijnig

Gisteren stond er weer een kuiertje met mijn fotomaatje op het programma. Omdat we al geruime tijd niet meer samen bij de dobbe in het Weinterper Skar waren geweest, leek het Jetske een goed plan om daar weer eens een kijkje te nemen. Toen we er rond kwart over elf arriveerden, overheerste de bewolking nog, maar er verscheen al een eerste stukje blauw aan de lucht …

Anderhalve week geleden zwom er een tiental kuifeenden in de dobbe. Gisteren was er maar één te zien, en die zwom zo snel mogelijk naar de overkant, toen hij ons zag naderen …

Daar stapten ook een paar luid snaterende grauwe ganzen parmantig rond. Ze leken zich daar heer en meester te wanen, want toen een paar soortgenoten ter plekke de landing inzetten, werd hen luid en duidelijk te verstaan gegeven dat ze niet welkom waren …

Verder viel er weinig leven te bespeuren rond de dobbe. Nadat ik nog een foto had gemaakt van een paar frisgroene blaadjes die nu aan alle kanten openbarsten, heb ik het mezelf gemakkelijk gemaakt op het bankje, dat intussen lekker in het zonnetje stond …

Jetske was nog lang niet uitgekeken, ze had haar macrolens niet voor niets meegenomen, die zou ze gebruiken ook. En dus kroop en sloop ze net zo lang rond, totdat ze een dertienstippelig lieveheersbeestje en een hommel met mijten had gevonden. De portretten die ze daarvan heeft gemaakt, zijn te zien op “Schrijven met licht“. Hoe ze dat deed, is hieronder te zien …

Eerlijk gezegd had ik me voorgenomen om pas weer in de spiegel van de kapper te kijken als we de winter achter de rug zouden hebben, maar toen ik eind vorige week een blik in onze eigen spiegel wierp, leek me dat bij nader inzien toch niet zo’n goed plan. Vorst, sneeuw en dooi dansen al vanaf half december om elkaar heen. Die dans werd vandaag voortgezet met een vers sneeuwdek. Het kan nog best een week of drie duren voordat deze dans voorgoed ten eind loopt, tegen die tijd zal de kapper waarschijnlijk een heggeschaar nodig hebben om mijn warbos weer enigszins in model te krijgen. Dat was voldoende reden om toch maar een afspraak voor vandaag te maken …

Dat uitgerekend vandaag onder waarlijk barre omstandigheden het NK marathon op natuurijs zou worden verreden op het Zuidlaardermeer, dat wist ik toen nog niet. En dus restte me niets anders dan de auto sneeuwvrij te maken en op pad te gaan, nadat ik voor Omrop Fryslân TV de finish van de vrouwen en de start van de mannen had gezien.

Na een vlotte, maar degelijke knipbeurt had ik nog wel even tijd om voor de derde maal deze week even naar het Opeinde kanaal te rijden. Daar zwemmen de laatste tijd een paar prachtige wintergasten rond, die ik graag op de foto wil hebben. Tot dusver heb ik echter nog geen succes gehad. Zondagmiddag heb ik er weliswaar een paar op de foto gekregen, maar ik was niet tevreden over het resultaat. Gistermiddag was ik daar in de barre open vlakte helemaal kansloos, en dus moest er nog een derde poging volgen …

Terwijl ik in noordelijke richting langs het kanaal reed, zag ik bij het viaduct in de Wâldwei een paar vogels dobberen die aan het signalement van de door mij gezochte exemplaren voldeden. Vlak voorbij het viaduct zette ik de auto aan de kant van de weg. Tijdens het uitstappen zag ik een viertal ganzen naderen, die ik nog net van achteren kon vastleggen. Daarna liep ik terug naar het viaduct om post te vatten tegen één van de pilaren. Toen ik na een tijdje eens voorzichtig om de pilaar heen gluurde, zag ik tot mijn afschuw dat mijn doelwit zich had omgedraaid en intussen alweer een stuk zuidelijker zwom …

Er kwamen echter wel een paar andere watervogels bij me in de buurt: kuifeenden …

Een van de mannetjes dook op een bepaald moment op met iets in zijn snavel …

Het leek me een schelpdier te zijn, dat eigenlijk net iets te groot en te stevig was …

Het kostte duidelijk moeite om deze lunch te kraken …

Als om duidelijk te maken dat het weliswaar een hele hap was, maar dat het toch echt zijn hap was en dat hij niet van plan was om die met wie dan ook te delen, zwom hij steeds rusteloos heen en weer …

Zelf begon ik intussen ook wat rusteloos te worden. Rusteloos en koud … daarom ben ik eerst maar in de auto gestapt om nog eens een stukje verderop te kijken. De resultaten daarvan zal ik morgen presenteren.

Over het algemeen beperk ik me ertoe om mijn MS hier zo af en toe eens terloops ter sprake te brengen. Nu we het afgelopen weekend weer eens hebben ervaren wat voor verraderlijke streken MS kan flikken, lijkt het me wel zinvol om daar eens een beeld van te schetsen. Het is een lang verhaal geworden, daarom heb ik getracht het geheel wat op te vrolijken met een paar foto’s van een groep kuifeenden, die vorige week – al dan niet op een nest – lekker lagen te dobberen in De Wieden …

Om te beginnen lijkt het me goed om een veel voorkomend misverstand uit de weg te ruimen: MS is geen spierziekte, zoals veel wordt gedacht. MS is een ziekte in het centrale zenuwstelsel, dat bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg. MS kan wel verlamming van spieren tot gevolg hebben, maar die zijn dan het gevolg van beschadigingen in het centrale zenuwstelsel.

De hersenen ontvangen allerlei informatie uit de buitenwereld en vanuit ons lichaam. De hersenen reageren daarop door bepaalde opdrachten aan ons lichaam door te geven. Via het ruggenmerg worden die opdrachten naar de plaats van bestemming gestuurd, zoals naar de armen en de benen.

Een voorbeeld:
Wanneer we een kopje of een beker willen oppakken, dan sturen de hersenen via het ruggenmerg de boodschap door naar de hand. De hand pakt dan het kopje en brengt het naar de mond. Bij MS kunnen dit soort opdrachten niet goed of mogelijk zelfs helemaal niet uitgevoerd worden. Het signaal uit de hersenen komt niet, of niet duidelijk genoeg, op de plaats van bestemming aan, in dit geval bij de hand. De oorzaak is dat ergens onderweg de zenuwvezels door MS zijn beschadigd.

Deze beschadigingen worden littekens genoemd. Met behulp van MRI-techniek kan worden aangetoond dat er littekens – verharde plekken – ontstaan in de zogenaamde witte stof van de hersenen of het ruggenmerg. Die witte stof of myeline vormt eigenlijk de isolatielaag van de zenuwbanen.

Wanneer deze witte stof beschadigd wordt door een ontsteking, betekent dit dat er verbindingen worden verbroken, omdat er als het ware kortsluitinkjes ontstaan en er signalen verloren gaan … Er kan dan onder andere krachtsverlies in een van de ledematen of slechtziendheid ontstaan. Waardoor deze ontstekingen ontstaan, is nog niet bekend. Naar alle waarschijnlijkheid speelt het immuunsysteem van het lichaam hierin een centrale rol.

Het immuunsysteem van het lichaam, ook wel het afweersysteem genoemd, bestaat uit onder meer witte bloedcellen en eiwitten die dienen om allerlei bacteriën en virussen die niet in het lichaam thuishoren te verwijderen. Je zou dus kunnen zeggen dat het afweersysteem het lichaam verdedigt tegen infecties en ziekten. Bij MS vergist het immuunsysteem zich en worden gezonde onderdelen van het eigen lichaam aangevallen en afgebroken. Bij MS is dan de beschermende myeline-laag rond de zenuwbanen het slachtoffer.

Een scala aan klachten en verschijnselen is het gevolg. De onderstaande ken ik allemaal uit eigen ervaring:
• motoriek: krachtsverlies, krampen, stijfheid
• sensibiliteit: tintelingen, prikkelingen, doofheid, pijnaanvallen, gevoelsstoornissen zoals koude voeten, spierpijn
• coördinatie: duizeligheid, draaiduizeligheid
• hersenstam: zenuwpijn, gevoelsstoornis in het gezicht, dubbelzien
• moeheid: moeheid in rust, snelle vermoeibaarheid
• cognitie: geheugenstoornissen, concentratiestoornissen

MS stelt de wetenschap nog steeds voor veel raadselen. Met een zekere regelmaat wordt er weer een tipje van de sluier opgelicht. Zo kan sinds kort met de nieuwste MRI-technieken worden aangetoond, dat er niet alleen schade wordt aangericht aan de witte stof, maar ook aan de grijze stof. En dat roept dan weer nieuwe vragen op …

Sinds MS een naam heeft, bestaat het vermoeden dat stress van invloed is op het ziekteverloop van MS. Voor deze veronderstelling is inmiddels wetenschappelijk bewijs gevonden. Tijdens MS zijn de biologische stress-systemen in het lichaam ontregeld. Maar, zegt wetenschapper Stefan Gold, de relatie tussen stress en MS blijft gecompliceerd en een eenvoudig antwoord op de vraag of en waarom stress slecht is, is er nog niet …

Dat stress zeker voor mij niet goed is, hadden Aafje en ik in de afgelopen jaren al ontdekt. Het was niet voor niets, dat Aafje de regie voor de verbouwing van keuken, kamer en badkamer op zich had genomen … Als ik dat had moeten doen, was het allemaal niet zo netjes voor elkaar gekomen. Ik was waarschijnlijk gillend gek geworden … Maar dat stress (om niets) echt ongenadig hard kan toeslaan, hebben we afgelopen weekend voor het eerst ondervonden.

Ik zat de laatste weken uitstekend in mijn vel. Het mooie weer en de kuiertjes in de ontluikende natuur deden me in alle opzichten goed. Ook vorige week vrijdag voelde ik me prima. Zoals jullie hebben kunnen lezen, hadden Jetske en ik de dag ervoor een erg mooie, maar zeker niet te lange gezamenlijke fotokuier gemaakt in De Wieden. Het gebeurt wel eens dat ik zo’n gezamenlijke kuier de volgende dag nog in mijn benen voel, maar daar was vrijdag geen sprake van.

‘s Avonds ging het echter mis, maar wel om een heel onverwachte reden …

Twee weken geleden had ik gebruik gemaakt van het aanbod van een van de leden van de jeu de boulesvereniging, die wel wilde helpen bij het aanpakken van onze lekke vijver. Dat ik op dat aanbod ben ingegaan, vond ik voor mezelf eigenlijk al een hele overwinning, want ik ben het niet zo gewend om om hulp te vragen. Daarvoor vond ik de meeste van dat soort klussen in de tuin altijd zelf te mooi om te doen …, maar ja, dat gaat nu eenmaal niet meer.

Afijn, we hadden afgesproken wat er zou moeten gebeuren en hoe we het zouden aanpakken, en ik had een aanhangwagen geregeld om materiaal te halen. Maandag – gisteren dus – zouden we beginnen. Maar voordat het zover was, kwamen er bij mij vrijdagavond als vanuit het niets allerlei vragen en twijfels bij me op … Kon het eigenlijk wel zoals ik het had bedacht? En moet het nou zus of juist zo? Ja, maar als nu eens dit .. of stel eens dat …?

Waarschijnlijk hebben die vragen en twijfels de hele nacht door mijn kop gespeeld, en heb ik in mijn slaap diverse apen en beren in de tuin zien rond stappen … Toen ik zaterdagochtend wakker werd, kostte het me ongelooflijk veel moeite om mezelf uit bed te hijsen. En toen het eenmaal zover was, kon ik mijn ene voet nauwelijks voor de andere krijgen. Mijn benen leken te zijn vol gelopen met lood en mijn lijf voelde aan als een vaatdoek …

Het is eigenlijk te idioot voor woorden, maar het was al snel duidelijk, dat ik op deze manier niet aan die vijverklus hoefde te beginnen, zodat er niets anders restte dan de afspraak eerst maar af te zeggen. Gelukkig kreeg ik een begripvolle reactie aan de andere kant van de lijn.

Ook vandaag is er nog geen herstel merkbaar. Moeheid is troef. Het lukt me zelfs niet om mijn volledige dagelijkse blogrondje te maken. Dus als je me zo af en toe eens een dagje mist, dan weet je even hoe en wat. Voorlopig lijkt het me het best om me net als de kuifeenden maar rustig wat te laten dobberen …

Rond het middaguur heb ik een kuiertje gemaakt in het Weinterper Skar. Omdat ik had gehoopt wat kikkers te kunnen fotograferen, had ik mijn stoeltje meegenomen. Ik heb me lekker aan de waterkant genesteld bij de dobbe, te midden van het groen en geel dat aan alle kanten in razend tempo tevoorschijn komt …

Veel viel er niet te beleven. De kikkers kwaakten dat het een lieve lust was, maar ze zaten bijna allemaal aan de andere kant, buiten het bereik van mijn camera. Ook een paar meerkoetjes en kuifeenden hielden zich aan de andere kant van de dobbe op. Die kon ik net kieken …

Het land aan de andere kant van de dobbe kleurt geel van de paardenbloemen. Ook een veldje aan de oostkant van het gebied staat vol gele zonnetjes. Daar zijn het gewone dotterbloemen die het groene veld geel proberen te kleuren …

Er fladderden verschillende vlinders van bloem naar bloem, vooral oranjetipjes en citroenvlinders waren goed vertegenwoordigd. Ik heb een paar vruchteloze pogingen ondernomen om ze te fotograferen, maar ze gaven me geen enkele kans om ze op de gevoelige plaat vast te leggen, en mijn benen waren te krachteloos om er lang achteraan te gaan …

Op weg terug naar de auto kreeg ik toch nog een kans om een vlinder te kieken, toen er een citroenvlinder naast het pad neerstreek. Het is niet de mooiste vlinderfoto die ik dit jaar al heb gemaakt, maar hebben is hebben …