Lichtlijnig

Toen ik gisterochtend rond koffietijd even een blik uit het raam wierp, wist ik even niet wat ik zag.
Of nee, eigenlijk wist ik meteen wel wat het was, maar ik had even geen tijd om er verder over na te denken. Er was geen tijd te verliezen. De camera moest als de wiedeweerga op het staief worden gezet, want vermoedelijk was ik getuige van een in onze contreien erg zeldzaam verschijnsel: ijsnaaldjes, ook wel poolsneeuw genoemd.Dat ik wist waar ik naar zat te kijken is te danken aan het feit, dat ik het eens voorbij heb zien komen in een documentaire over poollicht.

• Het ‘Weerkundig woordenboek’ zegt over ijsnaaldjes (poolsneeuw) dat ze optreden bij strenge kou (temperaturen beneden -10°C). Overdag zal de zon ze doen ‘zilveren’. Heel fijne ijskristallen zweven dan voorbij.

• Meteonet schrijft over ijsnaaldjes en -plaatjes: neerslag die meestal uit een wolkenloze hemel valt bij lage temperaturen en een stabiele opbouw van de troposfeer. De vallende, bijna zwevende kristallen zijn vrij klein en schitteren als ‘diamantstof’ in het zonlicht (Engels: diamond dust). De streken bij uitstek hiervoor zijn de poolgebieden. Ze ontstaan wanneer waterdamp direkt overgaat in vaste ijskristallen (sublimatie) tijdens een snel afkoelende grenslaag (onderste ca. 1km) in de atmosfeer, meestal bij temperaturen van beneden de -10 °C.

• Op de website van het KNMI staat over poolsneeuw het volgende: Bij rustig weer en zeer lage temperaturen van meer dan 8 graden onder nul kan er zelfs bij een wolkenloze of vrijwel onbewolkte hemel sneeuw vallen, poolsneeuw genaamd. De ijsnaaldjes of ijsplaatjes schitteren zilverkleurig in het zonlicht en kunnen bijzondere haloverschijnselen vertonen. Deze vorm van neerslag komt in de poolstreken veelvuldig voor, in ons land zelden en alleen bij extreme kou. Vermoedelijk ontstaat poolsneeuw als waterdamp uit hogere warme lagen door luchtstromingen dichter bij het aardoppervlak komt, waar zich een koude, winterse inversie heeft gevormd. De kristalletjes zijn naaldjes of plaatjes en nooit sterretjes, meestal slechts enkele tienden van een millimeter groot, zuiver symetrisch en sierlijk opgebouwd.

Van die kleine fonkelende ijsnaaldjes of -plaatjes heb ik zeer vermoedelijk een paar videoshots gemaakt. Een blik op de thermometer staafde dat vermoeden in ieder geval wel, want het vroor op dat moment nog bijna 11 graden. Verder was het rustig, bijna windstil weer. De zon had net de laatste nevels verdreven en zette nu de ijsnaaldjes in het licht. Ik had er nog wel veel meer opnamen van willen maken, maar de naaldjesregen stopte van het ene op het andere moment. Het was een feëriek begin van wat zou uitgroeien tot alweer een prachtige winterdag …