Lichtlijnig

Vorig jaar begon ik mijn overzicht van de winter van 2008-2009 met: “De winter van 2008-2009 gaat de boeken in als de koudste winter in twaalf jaar. Maar was die winter eigenlijk wel zo bijzonder?”

De gemiddelde temperatuur over de drie wintermaanden kwam toen landelijk uit op 2,2 °C tegen 3,3 °C normaal. In ons tuintje kwam ik toen uit op 1,7 °C tegen normaal 2,6 °C. Nu een jaar later de meteorologische winter van 2009-2010 achter ons ligt, kunnen we stellen dat de winter van 2008-2009 eigenlijk helemaal niet zo bijzonder was. In afgelopen winter is de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uitgekomen op -0,4 °C. Bij het KNMI in de Bilt was de gemiddelde temperatuur 1,1 °C …

In fotografisch opzicht begon de winter op 1 december 2009 met een topdag. Bij het Nannewiid was ik samen met Johan getuige van een bijzondere zonsondergang, waarbij de kleur blauw de boventoon voerde, het blauwe uur …

Tot half december bleef de temperatuur ruim boven het langjarig gemiddelde, maar daar kwam verandering in onder invloed van een sterk hogedrukgebied ten noorden van ons land. Vanaf 14 december regeerde Koning Winter met tempraturen die voortdurend ruim onder het langjarig gemiddelde lagen …

In ons tuintje heb ik 68vorstdagen (minimumtemperatuur lager dan 0,0 °C) kunnen noteren, tegen normaal ca. 40. Zeven maal kwam het tot strenge vorst (normaal 4) en ik heb 31 ijsdagen (maximumtemperatuur lager dan 0,0 °C) geteld, normaal zijn dat er ca. 11 …

Landelijk waren de verschillen weer groot in ons kleine landje. Van noordoost naar zuidwest liepen de gemiddelde temperaturen op de KNMI-stations uiteen van – 0,2 °C in Eelde tot 2,4 °C in Vlissingen …

Resumerend kan worden gesteld dat de winter van 2009-2010 de koudste was in 14 jaar. Zo ver gaat mijn meetreeks nog niet terug, maar het is in ons tuintje toch wel duidelijk de koudste winter sinds 2003 …

Ondanks alle kou was het geen ouderwetse schaatswinter. Vooral in het noorden gooide sneeuwval regelmatig roet in het eten. In de ochtend van 17 december konden we een eerst pak sneeuw van bijna 40 cm verwelkomen …

Daarna kregen we nog een aantal zeer sneeuwrijke dagen, waaronder 20 december met ruim 10 cm sneeuw en een sneeuwjacht in het weekend van 9 en 10 januari, die plaatselijk sneeuwduinen van een meter deed ontstaan. Gemiddeld werden er over het land 42 dagen met een sneeuwdek geteld. Het langjarig gemiddelde bedraagt 13 sneeuwdekdagen. In het noordoosten van het land lag er plaatselijk zelfs op 55 dagen sneeuw. Een dergelijk groot aantal sneeuwdekdagen was in meer dan 30 jaar, sinds de winter van 1979, niet meer voorgekomen. In ons tuintje was het laatste restje sneeuw pas na 69 dagen verdwenen …

Ik had de schaatsers graag wat meer ijspret gegund, maar voor mij als amateurfotograaf was het met alle sneeuw een geweldige winter. Onlangs hoorde ik een weblogger verzuchten dat ze nog nooit zo weinig had gefotografeerd als in de afgelopen winter. Voor mij was het omgekeerde het geval. Ik heb mijn foto’s niet geteld, maar dat zijn er over de periode december – februari naar schatting 2200, en daar komen dan nog de video-opnamen bij. De meest bijzondere video-opname is voor mijn gevoel wel die van de poolsneeuw op 8 januari …

Intussen heb ik het grootste deel van mijn foto- en videomateriaal van de afgelopen winter onder de titel “De lange witte winter” verwerkt tot een inmiddels 16-delige serie films, die ieder 8 tot 10 minuten duren. De beelden laten zich ook nu weer wonderwel combineren met – deels speciaal voor de winter gecomponeerde – muziek van Johan. Misschien zet ik deze serie nog wel eens op YouTube, zodat een ieder daar t.z.t. van mee kan genieten …

En intussen gaat de astronomische winter gewoon door waar de meteorlogische winter was gestopt, met lichte vorst en af en toe wat lichte (natte) sneeuw …
Als we Piet Paulusma mogen geloven, dan laat het aangename voorjaarsweer nog even op zich wachten: “De echte lente laat door de koude start nog even op zich wachten. In de tweede helft van maart of eind maart verwacht ik de overgang naar lentetemperaturen. Ik verwacht vervolgens dat april wisselvallig zal verlopen, maar wel aan de warme kant en mei kan ook een te warme maand worden met flink wat zon.”

Eindelijk beleven weer eens een echte winter. Na een koude december, waarin de gemiddelde temperatuur in ons tuintje uitkwam op 1,0 ºC (normaal 3,4 ºC), volgde een nog koudere januari. Bij het KNMI in De Bilt is de gemiddelde temperatuur in januari uitgekomen op -0,5 ºC (normaal 2,2 ºC). Hier in het noorden was het nog een stuk kouder. In ons tuintje ben ik uitgekomen op -2,2 ºC tegen normaal 2,2 ºC …

In ons tuintje heb ik 29 vorstdagen kunnen noteren (minimumtemperatuur lager dan 0,0 ºC), normaal zijn dat er ca. 13. Zesmaal kon ik strenge vorst noteren, terwijl dat volgens het langjarig gemiddelde over de periode 1971-2000 normaal tweemaal het geval is. Januari telde 14 ijsdagen (dagen waarop de maximumtemperatuur niet boven het vriespunt komt), terwijl dat er normaal ongeveer 5 zijn …

De laagste temperatuur was in ons tuintje -12,2 ºC op 8 januari. Omdat de lucht boven ons land op die dag extreem koud was, kon ik ’s ochtends rond 11 uur een korte video-opname maken van een in onze regionen zeldzaam verschijnsels: poolsneeuw.

Het gevolg van al deze kou was dat er aan het eind van de eerste week van het nieuwe jaar o.a. in de Jandurkspolder weer geschaatst kon worden. Grote toertochten konden er in Fryslân helaas nog niet worden uitgezet, omdat het behalve koud vooral ook wit was. Vooral op 2 januari en in het weekend van 9 en 10 januari viel er weer veel sneeuw. In dat laatste weekend trok er een sneeuwjacht over het noorden van het land, waardaar sneeuwduinen van een meter hoog werden gevormd en sloten en vaarten vol sneeuw waaiden …

Ondanks de grote hoeveelheden sneeuw zal januari toch als een relatief droge maand de boeken in gaan. Gemiddeld viel er over ons land ca. 41 mm tegen normaal ca. 69 mm. In ons tuintje viel ongeveer 51 mm neerslag. Omdat op 28 januari de dooi tijdelijk intrad, viel de neerslag eind januari vooral in de vorm van regen en natte sneeuw …

Na een gematigde aanloop laat februari zich inmiddels ook van zijn beste winterse kant zien. Gisteravond is er opnieuw koude lucht over ons land uitgestroomd, wat afgelopen nacht resulteerde in een minimumtemperatuur van -8,2 ºC. Op dit moment (14:00 uur) vriest het hier met -5,6 ºC nog steeds matig. Volgens de tiendaagse prognose van het KNMI lijkt het voorlopig koud te blijven, maar ook nu dreigt sneeuw in de tweede helft van de week weer roet in het eten te gooien. Voorlopig ziet het er naar uit dat we de vogels de komende tijd maar wat moeten blijven bijvoeren. En verder wachten we het maar weer af …