Lichtlijnig

Het is nog steeds een koude winter in Fryslân …

It’s still a cold winter in Fryslân …

De Waddenzee is bevroren en veranderd in een grote ijszee …

The Wadden Sea north of the Netherlands is frozen and changed into a large sea of ice …

Woensdagmiddag heb ik er heel voorzichtig een wandeling gemaakt …

Wednesday afternoon I went there for a very careful walk …

De lucht was af en toe wat heiïg, maar het was indrukwekkend om al dat ijs op zee te zien …

The sky was somewhat fuzzy now and then, but it was impressive to see all the ice at sea …

In de verte torent de vuurtoren van Schiermonnikoog boven de ijszee uit …

In the distance the lighthouse of the isle Schiermonnikoog is rising up above the sea of ice …

Wil je meer Skywatchfoto’s zien? Klik dan op het logo …

Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo …

Prettig weekend! … – …Enjoy your weekend!

Nadat ik gisterochtend onze auto bij de garage had geparkeerd, kon ik bij Johan instappen, waarna we voor de tweede maal in ruim twee weken gezamenlijk koers zetten naar het Wad bij Paesen-Moddergat (kaartje Google Maps) …

Toen we daar op 24 januari tevergeefs in de duisternis op het poollicht stonden te wachten was het er al knap koud. Gisteren maakte de noordoostelijke wind, die over de bevroren ijsvlakte blies, het er nog veel kouder …

Zo ver het oog reikte was er op het Wad niets anders te zien dan een uitgestrekte ijsvlakte …

Als een donkere streep zagen we het eiland Schiermonnikoog in de verte oprijzen uit de ijsmassa …

De oude palenrij eindigde een stuk verderop in het grote witte niets van de koude ijszee …

Op de ijsvlakte hebben we ons niet echt gewaagd, maar we zijn nog wel zo goed en zo kwaad als het ging een stuk langs de palenrij gelopen …

… maar het kon echt niet.

Vandaag heb ik samen met Johan een ritje gemaakt naar het noordoosten van de provincie. In de buurt van Dokkum lag het ijs op de Elfstedenroute er prachtig bij …

Maar in de zuidwesthoek lag helaas veel te weinig ijs en dat was nog veelal kwalsterijs ook. Bovendien lag nergens op de route de vereiste 15 centimeter ijs om de tocht op een verantwoorde manier uit te kunnen schrijven. Het Bestuur van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden heeft er samen met honderden vrijwilligers, inzet van 50 man van de landmacht en vele anderen alles aan gedaan om de tocht mogelijk te maken. Fryslân heeft zich weer van zijn beste kant laten zien, maar de natuur liet het helaas afweten. …

Nu is het een kwestie van slikken, even zuchten, desnoods uithuilen en vervolgens weer doorgaan met het leven. Tot en met zaterdag kan er in Fryslân nog volop geschaatst worden. Profiteer ervan, ik zal zeker nog eens een kijkje op of bij het ijs nemen om nog wat plaatjes van deze toch mooie ijspret-periode te schieten.

Hendrika herinnerde me er gisteren op subtiele wijze aan, dat ze vol spanning wachtte op de verklaring van de zwarte gaten, die her en der verschenen op het ijs in De Deelen. Als Hendrika de reacties op Vadertje Langbeen en de zwarte gaten had gelezen, dan had ze gezien, dat de verklaring daar inmiddels al is gegeven, maar ik ben de beroerdste niet, en dus wil ik het nog wel even samenvatting en aanschouwelijk maken. Daarvoor begin ik weer met het ijselijke stilleven dat gevormd werd door het eerste zwarte gat …

Dergelijke zwarte gaten, maar dan een stuk minder mooi en subtiel, heb ik op eind januari ook aangetroffen op de dobbe in het Weinterper Skar. Daar waren de zwarte gaten te zien in de eerste sneeuw die er deze winter op 29 januari was gevallen …

Deze rare plekken ontstaan doordat uit de bodem van de dobbe en andere wateren gasbelletjes opstijgen, die de nog verse en door de sneeuw verzwakte ijslaag van onderen aantasten. Groninganus schreef daarover: “De veenbodem onder het water laat regelmatig bubbeltjes methaan los, daardoor ontstaan ronde wakken, die vanaf de zijkant langzaam dichtgroeien, maar er heel lang over doen om helemaal dicht te gaan. Dit verschijnsel doet zich ook voor op het Hoornsemeer, een vrij recent aangelegd meer ten noorden van het Paterswoldsemeer. Daar kan je dus beter niet meteen gaan schaatsen …”

In combinatie met sneeuw levert dit het gevreesde kwalsterijs op: je trapt met je schaatsen voortdurend door deze brokkelige toplaag heen. Vandaar ook dat er alles aan wordt gedaan om deze vastgevroren sneeuw in de zuidwesthoek van Fryslân met man en macht van het ijs te schrapen …

Om iets van die gasbelletjes te laten zien, heb ik een drietal foto’s opgezocht, die ik in december 2002 heb gemaakt van het ijs op de dobbe. Toen lag er een prachtige, keiharde en spiegelende ijsvloer …

Als het water maar snel genoeg bevriest, zonder dat het bevriezingsproces wordt verstoord door wind en sneeuw, dan worden deze gasbelletjes gevangen in het ijs, voordat het de oppervlakte kan bereiken …

Op plaatsen waar de rij gasbelletjes boven elkaar in het ijs zijn gevangen, kun je aan de hand van die belletjes de dikte van het ijs meteen heel aardig inschatten …

Als we nu dit ijs maar hadden gehad op de route van de Elfstedentocht, dan was ik een stuk geruster geweest over het uitschrijven van de Tocht der Tochten. Ik vrees echter, dat er zeker op het zuidwestelijk deel van de route te weinig ijs ligt en dat de kwaliteit van dat ijs te slecht is. Het harde ijs op de laatste drie foto’s verliest zijn draagkracht niet meteen bij de eerste de best dooiaanval, het ijs dat er nu ligt begint echter vrijwel meteen zacht en brokkelig te worden. Die zestiende Elfstedentocht komt er, maar nu nog even niet, vrees ik …

Met dank aan allen, maar vooral aan Aargh, Geert en Groninganus voor hun bijdragen aan Vadertje Langbeen’s zwarte gaten.

Eigenlijk had ik gehoopt vandaag wat foto’s te kunnen maken van de ijszee op het Wad, maar tot mijn grote spijt heb ik nog niets gehoord van de garagehouder, en dus restte me vandaag weinig anders dan maar wat naar de vogeltjes in de tuin te kijken …

De merel kwam langs om even wat te drinken uit ‘t wak in de vijver, dat vanmorgen voor de tweede maal dichtgevroren was …

Het roodborstje liet zich een paar maal zien bij het goed gevulde voederhuisje …

De vlaamse gaai wipte regelmatig even aan om een pinda te pikken …

Wat rest is hier en daar een lege dop …