Lichtlijnig

… maar het kon echt niet.

Vandaag heb ik samen met Johan een ritje gemaakt naar het noordoosten van de provincie. In de buurt van Dokkum lag het ijs op de Elfstedenroute er prachtig bij …

Maar in de zuidwesthoek lag helaas veel te weinig ijs en dat was nog veelal kwalsterijs ook. Bovendien lag nergens op de route de vereiste 15 centimeter ijs om de tocht op een verantwoorde manier uit te kunnen schrijven. Het Bestuur van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden heeft er samen met honderden vrijwilligers, inzet van 50 man van de landmacht en vele anderen alles aan gedaan om de tocht mogelijk te maken. Fryslân heeft zich weer van zijn beste kant laten zien, maar de natuur liet het helaas afweten. …

Nu is het een kwestie van slikken, even zuchten, desnoods uithuilen en vervolgens weer doorgaan met het leven. Tot en met zaterdag kan er in Fryslân nog volop geschaatst worden. Profiteer ervan, ik zal zeker nog eens een kijkje op of bij het ijs nemen om nog wat plaatjes van deze toch mooie ijspret-periode te schieten.

Hendrika herinnerde me er gisteren op subtiele wijze aan, dat ze vol spanning wachtte op de verklaring van de zwarte gaten, die her en der verschenen op het ijs in De Deelen. Als Hendrika de reacties op Vadertje Langbeen en de zwarte gaten had gelezen, dan had ze gezien, dat de verklaring daar inmiddels al is gegeven, maar ik ben de beroerdste niet, en dus wil ik het nog wel even samenvatting en aanschouwelijk maken. Daarvoor begin ik weer met het ijselijke stilleven dat gevormd werd door het eerste zwarte gat …

Dergelijke zwarte gaten, maar dan een stuk minder mooi en subtiel, heb ik op eind januari ook aangetroffen op de dobbe in het Weinterper Skar. Daar waren de zwarte gaten te zien in de eerste sneeuw die er deze winter op 29 januari was gevallen …

Deze rare plekken ontstaan doordat uit de bodem van de dobbe en andere wateren gasbelletjes opstijgen, die de nog verse en door de sneeuw verzwakte ijslaag van onderen aantasten. Groninganus schreef daarover: “De veenbodem onder het water laat regelmatig bubbeltjes methaan los, daardoor ontstaan ronde wakken, die vanaf de zijkant langzaam dichtgroeien, maar er heel lang over doen om helemaal dicht te gaan. Dit verschijnsel doet zich ook voor op het Hoornsemeer, een vrij recent aangelegd meer ten noorden van het Paterswoldsemeer. Daar kan je dus beter niet meteen gaan schaatsen …”

In combinatie met sneeuw levert dit het gevreesde kwalsterijs op: je trapt met je schaatsen voortdurend door deze brokkelige toplaag heen. Vandaar ook dat er alles aan wordt gedaan om deze vastgevroren sneeuw in de zuidwesthoek van Fryslân met man en macht van het ijs te schrapen …

Om iets van die gasbelletjes te laten zien, heb ik een drietal foto’s opgezocht, die ik in december 2002 heb gemaakt van het ijs op de dobbe. Toen lag er een prachtige, keiharde en spiegelende ijsvloer …

Als het water maar snel genoeg bevriest, zonder dat het bevriezingsproces wordt verstoord door wind en sneeuw, dan worden deze gasbelletjes gevangen in het ijs, voordat het de oppervlakte kan bereiken …

Op plaatsen waar de rij gasbelletjes boven elkaar in het ijs zijn gevangen, kun je aan de hand van die belletjes de dikte van het ijs meteen heel aardig inschatten …

Als we nu dit ijs maar hadden gehad op de route van de Elfstedentocht, dan was ik een stuk geruster geweest over het uitschrijven van de Tocht der Tochten. Ik vrees echter, dat er zeker op het zuidwestelijk deel van de route te weinig ijs ligt en dat de kwaliteit van dat ijs te slecht is. Het harde ijs op de laatste drie foto’s verliest zijn draagkracht niet meteen bij de eerste de best dooiaanval, het ijs dat er nu ligt begint echter vrijwel meteen zacht en brokkelig te worden. Die zestiende Elfstedentocht komt er, maar nu nog even niet, vrees ik …

Met dank aan allen, maar vooral aan Aargh, Geert en Groninganus voor hun bijdragen aan Vadertje Langbeen’s zwarte gaten.

Net nu de ijsvloer lekker begon te groeien, heeft het sneeuwfront dat vanochtend over Fryslân trok een 5 tot 10 cm dikke isolerende deken over het ijs gedrapeerd. Dat is slecht voor de ijsgroei. Maar wat misschien nog erger is, de sneeuw maakt ook het probleem van de (verborgen) windwakken nog wat groter, omdat die nu helemaal niet meer te zien zijn. De sneeuw van vandaag heeft het er al met al niet beter op gemaakt.

Voorlopig is er dan ook nog geen zicht op een Elfstedentocht: veel meer dan wakschaatsen (ff klikken voor een lachfilmpje) zit er op de meeste plaatsen niet in.

Maar niet getreurd, er kan morgen veilig geschaatst worden in de Jan Durkspolder tussen Oudega en Earnewâld. Omdat de familieschaatstocht hier helemaal over ondergelopen land voert, konden de vrijwilligers van ijsclub “Lyts Begjin” uit Earnewâld vandaag met groot materieel het ijs op om de baan te vegen. Het schijnt er prachtig bij te liggen.

Rekent u morgen niet op een (foto)verslag mijnerzijds van dit bjusterbaarlike barren (wonderbaarlijk gebeuren). Naar verwachting zullen er vele duizenden deelnemers op af komen, en die moeten allemaal hun auto ergens kwijt, zodat er waarschijnlijk een flink stukje gelopen moet worden naar het ijs. Daar wilde ik me maar niet aan wagen, er valt elders ook vast wel wat te zien en te fotograferen.

Nadat december en januari te warm en te nat waren, is het nu eindelijk echt winter in Fryslân …

After december and january were too warm and too wet, it’s winter in Fryslân at last …

Na vijf nachten met matige tot strenge vorst ligt er op diverse plaatsen intussen een mooi ijsvloertje …

After five nights with moderate to severe frost the ice is getting thicker and thicker …

Hoe dikker het ijs, hoe groter de schaatspret …

The thicker the ice, the bigger the skating fun …

Wat mij betreft mag dit winterweer nog wel een week of twee voortduren …

As far as I am concerned, this winter may last for another two weeks …

Wil je meer Skywatchfoto’s zien? Klik dan op het logo …

Wanna see more Skywatch photos? Just click the logo …

Prettig weekend! … – …Enjoy your weekend!