Lichtlijnig

Hendrika herinnerde me er gisteren op subtiele wijze aan, dat ze vol spanning wachtte op de verklaring van de zwarte gaten, die her en der verschenen op het ijs in De Deelen. Als Hendrika de reacties op Vadertje Langbeen en de zwarte gaten had gelezen, dan had ze gezien, dat de verklaring daar inmiddels al is gegeven, maar ik ben de beroerdste niet, en dus wil ik het nog wel even samenvatting en aanschouwelijk maken. Daarvoor begin ik weer met het ijselijke stilleven dat gevormd werd door het eerste zwarte gat …

Dergelijke zwarte gaten, maar dan een stuk minder mooi en subtiel, heb ik op eind januari ook aangetroffen op de dobbe in het Weinterper Skar. Daar waren de zwarte gaten te zien in de eerste sneeuw die er deze winter op 29 januari was gevallen …

Deze rare plekken ontstaan doordat uit de bodem van de dobbe en andere wateren gasbelletjes opstijgen, die de nog verse en door de sneeuw verzwakte ijslaag van onderen aantasten. Groninganus schreef daarover: “De veenbodem onder het water laat regelmatig bubbeltjes methaan los, daardoor ontstaan ronde wakken, die vanaf de zijkant langzaam dichtgroeien, maar er heel lang over doen om helemaal dicht te gaan. Dit verschijnsel doet zich ook voor op het Hoornsemeer, een vrij recent aangelegd meer ten noorden van het Paterswoldsemeer. Daar kan je dus beter niet meteen gaan schaatsen …”

In combinatie met sneeuw levert dit het gevreesde kwalsterijs op: je trapt met je schaatsen voortdurend door deze brokkelige toplaag heen. Vandaar ook dat er alles aan wordt gedaan om deze vastgevroren sneeuw in de zuidwesthoek van Fryslân met man en macht van het ijs te schrapen …

Om iets van die gasbelletjes te laten zien, heb ik een drietal foto’s opgezocht, die ik in december 2002 heb gemaakt van het ijs op de dobbe. Toen lag er een prachtige, keiharde en spiegelende ijsvloer …

Als het water maar snel genoeg bevriest, zonder dat het bevriezingsproces wordt verstoord door wind en sneeuw, dan worden deze gasbelletjes gevangen in het ijs, voordat het de oppervlakte kan bereiken …

Op plaatsen waar de rij gasbelletjes boven elkaar in het ijs zijn gevangen, kun je aan de hand van die belletjes de dikte van het ijs meteen heel aardig inschatten …

Als we nu dit ijs maar hadden gehad op de route van de Elfstedentocht, dan was ik een stuk geruster geweest over het uitschrijven van de Tocht der Tochten. Ik vrees echter, dat er zeker op het zuidwestelijk deel van de route te weinig ijs ligt en dat de kwaliteit van dat ijs te slecht is. Het harde ijs op de laatste drie foto’s verliest zijn draagkracht niet meteen bij de eerste de best dooiaanval, het ijs dat er nu ligt begint echter vrijwel meteen zacht en brokkelig te worden. Die zestiende Elfstedentocht komt er, maar nu nog even niet, vrees ik …

Met dank aan allen, maar vooral aan Aargh, Geert en Groninganus voor hun bijdragen aan Vadertje Langbeen’s zwarte gaten.

Gistermiddag heb ik even een kuiertje gemaakt naar de dobbe in het Weinterper Skar …

Omdat de dobbe aan drie kanten in de beschutting van bomen en struiken ligt, lag er al een laagje ijs op het water …

Van mooi schaatsijs is geen sprake, daarvoor is er zondagavond net wat teveel sneeuw gevallen …

Nee, een groot deel van het ijs op de dobbe bestaat uit kwalsterijs, een mengeling van ijs en sneeuw, waar je met je schaatsen zo doorheen trapt …

Natuurlijk heb ik me niet over één nacht ijs gewaagd, maar ik heb nog wel een filmpje van kuiertje over kwalsterijs, dat ik in januari 2009 heb gemaakt op één van de vennetjes aan de zuidkant van het Weinterper Skar …

Hoewel we in beide gevallen kunnen spreken van mooi weer, kunnen de verschillen groot zijn in de aanloop naar kerst.
De eerste foto heb ik in december 2007 gemaakt bij een temperatuur van ongeveer -2 ºC in het Weinterper Skar …

De tweede foto heb ik vanmiddag rond dezelfde tijd op hetzelfde plekje gemaakt bij een temperatuur van ongeveer 7 ºC …

Na een grijze en grauwe week hadden we gisteren weer eens een stralende najaarsdag. Dat kwam mooi uit, want het meeste werk aan de film over de rietcultuur in de Weerribben zit er eerst op. In de komende week moet ik de verschillende hoofdstukken nog aaneen smeden en het geheel voorzien van wat muziek, maar dat is niet het meeste werk meer. En dus had ik gistermiddag tijd voor een lekker kuiertje in het Weinterper Skar …

Op het pad naar de dobbe zag ik diverse keren een vlinder fladderen. Steeds vloog hij een paar meter om dan weer neer te strijken op het dikke bladerdek dat het pad bedekte. Het beestje leek helemaal op te gaan in het bladerdek, waardoor het me niet lukte om hem te localiseren en te fotograferen …

In de afgelopen week zijn veel bladeren van de bomen gewaaid, niet zo ver bij de dobbe vandaan lukte het me om wat van de laatste fraai gekleurde herfstbladeren te fotograferen …

Op de zwerfsteen naast het bankje bij de dobbe zat een libel lekker in het zonnetje. Vlak voordat ik er een foto van kon maken werd hij helaas verjaagd door een andere libel. Even kon ik ze nog volgen, maar daarna verdwenen ze uit zicht. Nadat ik even wat had rondgestruind bij de dobbe ben ik lekker op het bankje gaan zitten. Genietend van het uitzicht viel het me op dat de waterstand in de dobbe de laatste jaren rond deze tijd niet zo laag is geweest …

Terwijl ik zo wat zat te mijmeren, rende er ineens een hond voor me langs. Zonder verder op of om te kijken zette hij koers naar de dobbe, waar hij even een verfrissende duik nam …

Korte tijd later kwam het baasje van de hond bij me staan om even een praatje te maken. Nadat hij zich even grondig had uitgeschud, voegde de hond zich bij ons. In november even pootjebaden was blijkbaar goed te doen, maar je moet het niet overdrijven …

Nadat de man en zijn hond hun weg vervolgden, keerde de rust bij de dobbe terug. Even heb ik nog op het bankje gezeten, maar toen opkomende sluierbewolking de temperatuur begon te drukken, ben ik maar weer terug geslenterd naar de auto. Het was een heerlijke najaarsdag, zo mogen er nog wel een paar komen…

Aan het begin van deze stralende najaarsmiddag heb ik een fotokuiertje gemaakt in het Weinterper Skar. Het bos kleurt nog goeddeels groen, maar hier en daar verschijnen toch de eerste herfsttinten …

De dobbe lag er vrijwel rimpelloos bij, zodat de kalende bomen aan de andere kant mooi op het oppervlak werden weerspiegeld …

Bij het bankje overheersen de herfstkleuren, maar desondanks was het er goed toeven in het najaarszonnetje …

Een herfstblad toonde in het zonnetje mooi zijn nerven …

Op een ander herfstblad streek een heidelibel neer …