Lichtlijnig

Nadat ik dinsdagmiddag tot de conclusie was gekomen, dat er geen nieuws te melden was over de activiteiten van gaswinningsbedrijf Vermilion in de omgeving van de Tjonger, kwam ik langs het gemaal bij Ter Idzard …

Het zonnetje scheen lekker, en dus heb ik de auto even aan de kant gezet om een fotokuiertje te maken in de buurt van het gemaal …

Eerst maar even een paar foto’s van de rimpelingen van het stromende water bij een stuw aan de zuidkant van het gemaal …

Vervolgens richt ik de camera op het gemaal zelf. Tja, wat zal ik ervan zeggen? Ik heb wel eens een mooier en indrukwekkender gemaal gefotografeerd …

Aan de achterkant ziet het er ook al niet spectaculair uit, maar laten we eerlijk zijn, dergelijke electrische gemalen zijn dan ook niet bedoeld als toeristische attractie, maar om ervoor te zorgen dat we droge voeten houden …

In combinatie met het op 29 november nog bloeiende fluitekruid is het gemaal het aanzien echter nog wel waard …

Afhankelijk van de weersontwikkelingen laat ik misschien volgende week nog wat foto’s zien van wat eens het originele stoomgemaal Ter Idzard was. Op de eerste foto is het te zien, links van het nieuwe gemaal.

Gistermiddag bedacht ik me, dat ik maar eens moest kijken hoe het ervoor stond met de werkzaamheden van gaswinningsbedrijf Vermilion in de omgeving van Heerenveen. In oktober heb ik daar al eens iets over geschreven onder de titel “Meer werk in de wei”. Tussen Langezwaag en Heerenveen werd indertijd een proefboring gedaan, en vorige week vernam ik dat daar inderdaad gas is aangetroffen. Om te kunnen bepalen of het de moeite waard is om dat gas ook daadwerkelijk te winnen, brandde er sinds vorige week een grote aardgasfakkel …

In de jaren zestig en zeventig werd er rondom Drachten op diverse plaatsen gas gewonnen. Uit die tijd meen ik me te herinneren, dat dat affakkelen gepaard ging met een enorm donderend geluid. Bij Langezwaag klonk het gisteren heel anders, het was meer een fluitend of een sissend geluid … Het stond trouwens ook op een paar van de containers op het terrein: SIS …

Over de andere locaties waar Vermilion in september actief was, valt weinig te melden. Ik had verwacht dat de boortoren nu misschien aan de noordkant van de Tjonger zou staan, in de buurt van het Katlijker Schar. Dat bleek echter niet het geval te zijn. Over de locatie midden in de weilanden ten zuiden van Mildam kan ik alleen zeggen, dat de verbodsborden bij de ingang van het pad daar naar toe zijn weggehaald …

Over de gaswinlocatie bij Langezwaag is echter wel weer wat melden. Toevalligerwijs kwam ik er vandaag rond het middaguur opnieuw langs, omdat ik onderweg was naar de Ecokathedraal bij Mildam. Tot mijn niet geringe verbazing zag ik dat er met een grote telescoopkraan werd gewerkt …

Zag ik dat nu goed …? Jawel, de fakkelpijp die gistermiddag nog volop brandde, hing nu -met op de achtergrond het Abe Lenstra Stadion- in de takel …

En nog geen minuut later zweefde hij door de lucht …

Was ik gisteren dus net op tijd om die fakkel nog even te zien branden.

We vervolgen de wandeling over de Zwartendijksterschans. Als we halverwege de noordelijke wal zijn, zien we een stukje verderop de tien koppen tellende onderhoudsploeg aan het werk …

Hanny schreef gisteren in een reactie al, dat er meer (resten van) schansen in deze buurt liggen. De Zwartendijksterschans is echter wel de grootste, de mooiste en de meest indrukwekkende. In 1988 is de schans gerestaureerd, de brug en de gracht zijn in 2002 hersteld …

Waar nu een boer op de tractor het land rondom de schans bewerkt, werd de schans in de 16e en 17e eeuw omringd door moerassen. Hoe indrukwekkend de Zwartendijksterschans ook was, de Spanjaarden konden er niet mee worden tegengehouden. In september 1593 trok de Spaanse bevelhebber Verdugo met zijn troepen langs de schans om Fryslân binnen te vallen. Toen hij uit Fryslân later terugkwam, trok hij -opnieuw met grote moeite- door het moeras langs de Zwartendijksterschans …

We passeren intussen de onderhoudsploeg, die aan het schaften is …

In de 18e eeuw werd de Zwartendijksterschans verbeterd. De wallen werden verzwaard, de onderwal werd in de hoofdwal opgenomen en de bastions werden van schuine flanken voorzien. De gebouwen en een waterput die onderdeel uitmaakten van de schans zijn helaas verdwenen …

Ooit was er een toegangspoort, ook die bestaat niet meer, dat is nu een open doorgang bij de brug. Die brug komt weer in zicht nu we weer terug zijn aan de westkant van de schans …

Tot slot nog even een kijkje op de binnenplaats. Daar staat -of liever stond- een picknicktafel bestaande uit boomstammen. Daar is op dit moment helaas weinig meer van over …

Morgen nog wat plaatjes van het uitzicht vanaf de schans.

“En zo ontdek ik een stukje Drenthe dat ik nog niet ken. Ziet er wel een stuk authentieker uit dan Bourtange,” schreef Boomkruiper vorige week in een reactie op het logje over de laatbloeiers op de Zwartendijksterschans. Kijk, dat zijn leuke dingen voor een blogger, want als Boomkruiper het niet kent, dan moeten er meer mensen zijn die onbekend zijn met de Zwartendijksterschans. En dus kan ik er best nog het een en ander van laten zien. Laten we beginnen met een bovenaanzicht van de schans zoals die op Google Maps te vinden is …

De schans bestaat uit een aarden wal, die wordt omgeven door een gracht. Het geheel is in 1593 aangelegd in opdracht van Willem Lodewijk van Nassau om Fryslân te beschermen tegen de Spanjaarden. Er is gekozen voor een strategische plek aan de Zwartendijk, indertijd de enige verbinding door het veengebied tussen Drenthe en Fryslân. De huidige naam van de weg is de Schansweg tussen Een en Een-West…

Volgt u mij, dan gaan we aan de westkant over de brug om het geheel eens wat nader te bekijken …

Het eerste dat opvalt bij het betreden van de veste is een aantal schapen. De dieren zijn blijkbaar ingehuurd door Landschapsbeheer Drenthe, dat sinds 1988 verantwoordelijk is voor onderhoud en beheer van de schans …

Via een paar trappen kunnen we de aarden wal van binnenuit beklimmen …

Eenmaal boven lopen we in noordelijke richting. Onderweg naar het noordwestelijke uitbouwsel, een zogenaamd bastion, wenden we de blik nog even naar de brug …

Eenmaal op de punt van het noordwestelijke bastion richten we blik diagonaal over de binnenplaats naar het zuidoosten …

En hier kijken we vanaf het noordwestelijke bastion naar het uitbouwsel in de noordoosthoek …

Onderweg naar de noordoosthoek van de schans ontdek ik dat mijn schaduw alweer sneller beneden is dan ik. Het is echter nog niet mijn bedoeling om af te dalen, morgen vervolgen we de rondgang over de Zwartendijksterschans …

De Ecokathedraal bij Mildam ligt niet direct aan één van mijn gebruikelijke routes, daarom kom ik er ook maar een keer of twee per jaar. Als ik er ben, dan geniet ik altijd volop, want het is een oase van rust …

De bouwwerken die ik hier gisteren liet zien, staan er nog mooi maagdelijk en nieuw bij. De oudere bouwwerken -sommige zijn al bijna 40 jaar oud- worden meer en meer overwoekerd door allerlei planten …

En dat is ook precies de bedoeling. De Ecokathedraal is een ecologisch monument dat langzaam door de tijd heen verder vorm krijgt. Het is een plek waar een subtiele balans is ontstaan tussen orde en chaos, tussen natuur en menselijke aanwezigheid …

De tijd kan er ongestoord zijn werk doen. De onomkeerbaarheid van de tijd is daarbij een cruciaal gegeven. Initiatiefnemer Louis le Roy is dan ook een fel bestrijder van onze huidige maatschappij, waarin de natuur door de techniek wordt overheerst en de mens als een simpel radertje gehuisvest is in afzichtelijke hoogbouw …

Voor wie nu geïnteresseerd is geraakt: er staat een mooi tweedelig filmpje over De Ecokathedraal op YouTube. In dit filmpje komt kunstenaar en filosoof Louis le Roy aan het woord, terwijl hij onverstoorbaar voortbouwt aan dit oneindige project: Le Roy zijn Ecokathedraal: werken in ruimte en tijd …